Κεφάλαιο 8 — Το Αρχέτυπο της Μητέρας

 

Το αρχέτυπο της Μητέρας είναι ένα από τα ισχυρότερα και βαθύτερα αρχέτυπα που εμφανίζονται τόσο στη γιουνγκιανή ψυχολογία όσο και στη σύγχρονη Wiccan συμβολική σκέψη.Η Μητέρα δεν πρέπει να κατανοείται μόνο ως γυναίκα που γεννά παιδιά.Σε αρχέτυπο επίπεδο είναι η δύναμη που δημιουργεί, φροντίζει, προστατεύει, θρέφει και βοηθά κάτι να αναπτυχθεί.Μπορεί να εμφανιστεί ως άνθρωπος, ως θεότητα, ως Γη, ως δάσος, ως σπίτι, ως σπηλιά ή ακόμη και ως ένας τόπος στον οποίο κάποιος αισθάνεται ασφάλεια.Η μητρική λειτουργία μπορεί να εμφανιστεί κάθε φορά που κάτι χρειάζεται χώρο, χρόνο και προστασία για να μεγαλώσει.Για αυτό ένας άνθρωπος μπορεί να βιώσει το αρχέτυπο της Μητέρας ακόμη και αν δεν έχει παιδιά.Μπορεί να «μητρεύει» μια ιδέα, ένα έργο, μια κοινότητα, μια σχέση, έναν κήπο, μια τέχνη ή μια περίοδο προσωπικής ανάπτυξης.Η ουσία βρίσκεται στη δημιουργία και στη φροντίδα και όχι αποκλειστικά στη βιολογική μητρότητα.
Στη σύγχρονη Wicca η Μητέρα συνδέεται συχνά με τη δεύτερη όψη της Τριπλής Θεάς.Μετά την Κόρη, που εκφράζει την αρχή και τη δυνατότητα, έρχεται η Μητέρα, η οποία εκφράζει την πλήρη ανάπτυξη.Η ιδέα που ξεκίνησε τώρα χρειάζεται φροντίδα.Ο σπόρος που φυτεύτηκε πρέπει να ποτιστεί.Η απόφαση πρέπει να μετατραπεί σε καθημερινή πράξη.Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η Μητέρα συνδέεται συχνά συμβολικά με την Πανσέληνο.Η Σελήνη έχει φτάσει στη μεγαλύτερη ορατή πληρότητά της και γίνεται εικόνα ολοκλήρωσης, δύναμης και αφθονίας.
Η Πανσέληνος δεν σημαίνει ότι όλα έχουν τελειώσει.Αντίθετα, μπορεί να συμβολίζει το σημείο όπου κάτι βρίσκεται στην πιο ενεργή και απαιτητική του μορφή.Ένα έργο που έχει μεγαλώσει χρειάζεται περισσότερη προσοχή από μια απλή ιδέα.Μια σχέση που έχει αποκτήσει βάθος απαιτεί μεγαλύτερη ευθύνη.Μια κοινότητα χρειάζεται ανθρώπους που να μπορούν να τη στηρίζουν.Η Μητέρα επομένως δεν είναι μόνο αρχέτυπο αφθονίας αλλά και ευθύνης.
Η ευθύνη είναι μία από τις σημαντικότερες πλευρές του αρχέτυπου.Η Κόρη μπορεί να ξεκινήσει δέκα πράγματα.Η Μητέρα πρέπει να αποφασίσει ποια από αυτά αξίζει να συνεχίσει.Δεν αρκεί να αγαπάς μια ιδέα.Πρέπει να τη φροντίζεις.Δεν αρκεί να επιθυμείς ένα αποτέλεσμα.Πρέπει να δημιουργήσεις τις συνθήκες μέσα στις οποίες μπορεί να υπάρξει.
Αυτό κάνει τη Μητέρα αρχέτυπο υπομονής.Η δημιουργία σπάνια συμβαίνει αμέσως.Χρειάζεται χρόνος.Ένα φυτό δεν μεγαλώνει επειδή το κοιτάζουμε συνεχώς.Χρειάζεται χώμα, νερό, φως και υπομονή.Το ίδιο συμβαίνει με τη γνώση, την τέχνη και την προσωπική εξέλιξη.Κάποιος που μελετά Wicca δεν αποκτά βαθιά κατανόηση επειδή διάβασε ένα βιβλίο.Η γνώση χρειάζεται χρόνο για να οργανωθεί, να συγκριθεί και να αποκτήσει νόημα.
Η Μητέρα μπορεί επομένως να θεωρηθεί αρχέτυπο καλλιέργειας.Η λέξη «καλλιέργεια» είναι ιδιαίτερα κατάλληλη γιατί χρησιμοποιείται τόσο για τη γη όσο και για το μυαλό.Καλλιεργούμε ένα φυτό και καλλιεργούμε μια ικανότητα.Και στις δύο περιπτώσεις δημιουργούμε συνθήκες ανάπτυξης.
Η σχέση της Μητέρας με τη Γη είναι για αυτό πολύ ισχυρή.Σε πολλές σύγχρονες Pagan και Wiccan εικόνες η Γη παρουσιάζεται ως μητρική δύναμη επειδή από αυτήν προέρχεται η τροφή και μέσα σε αυτήν αναπτύσσονται τα φυτά.Η εικόνα της Γης ως Μητέρας είναι παλιά και εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές σε πολλούς πολιτισμούς, αλλά δεν πρέπει να υποθέτουμε ότι όλοι οι πολιτισμοί είχαν μία ενιαία «Μητέρα Γη» με την ίδια θεολογία.
Στη σύγχρονη Wiccan συμβολική σκέψη η Γη μπορεί να γίνει εικόνα του σώματος της Θεάς.Βουνά, κοιλάδες, ποτάμια, σπηλιές και δάση μπορούν να βιωθούν ως μέρη μιας ιερής φυσικής πραγματικότητας.Για κάποιον αυτό είναι ποιητική εικόνα.Για κάποιον άλλο αποτελεί πραγματική θρησκευτική πεποίθηση.
Το αρχέτυπο της Μητέρας συνδέεται επίσης με την τροφή.Η τροφή είναι μία από τις πιο βασικές εμπειρίες φροντίδας.Το σώμα δεν μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς τροφή και νερό.Αρχέτυπα η τροφή μπορεί να σημαίνει οτιδήποτε μας συντηρεί.Ένας άνθρωπος μπορεί να χρειάζεται συναισθηματική, πνευματική, κοινωνική ή δημιουργική «τροφή».
Αυτό μας οδηγεί σε μια σημαντική ερώτηση: τι τρέφουμε μέσα μας;Ό,τι τροφοδοτούμε συστηματικά τείνει να μεγαλώνει.Αν τρέφουμε έναν φόβο με συνεχή προσοχή, μπορεί να γίνει ισχυρότερος.Αν τρέφουμε μια δεξιότητα με εξάσκηση, μπορεί να αναπτυχθεί.Αν τρέφουμε μια σχέση με ειλικρίνεια και χρόνο, μπορεί να βαθύνει.
Το αρχέτυπο της Μητέρας μπορεί επομένως να μας διδάξει τη δύναμη της προσοχής.Η προσοχή είναι ένας τρόπος φροντίδας.Όταν προσέχουμε πραγματικά κάτι, αρχίζουμε να βλέπουμε τι χρειάζεται.
Η μητρική λειτουργία περιλαμβάνει επίσης προστασία.Κάτι νέο είναι συχνά εύθραυστο.Ένας νεαρός βλαστός μπορεί να καταστραφεί εύκολα.Μια νέα ιδέα μπορεί να εγκαταλειφθεί αν εκτεθεί πολύ νωρίς σε υπερβολική κριτική.Ένας άνθρωπος που βρίσκεται στην αρχή μιας αλλαγής μπορεί να χρειάζεται ασφάλεια μέχρι να αποκτήσει μεγαλύτερη σταθερότητα.
Αρχέτυπα η Μητέρα δημιουργεί όρια γύρω από αυτό που χρειάζεται προστασία.Αυτό μπορεί να συμβολιστεί από σπίτι, κύκλο, τοίχο, αγκαλιά ή σπηλιά.Όλες αυτές οι εικόνες έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: δημιουργούν ένα μέσα και ένα έξω.
Η ιδέα αυτή έχει ενδιαφέρον και σε σχέση με τον τελετουργικό κύκλο της Wicca.Ο κύκλος δημιουργεί έναν οριοθετημένο τελετουργικό χώρο.Δεν είναι κυριολεκτικά «το αρχέτυπο της Μητέρας», αλλά μια ψυχολογική ερμηνεία μπορεί να αναγνωρίσει σε αυτόν στοιχεία προστατευμένου χώρου, ορίου και συγκέντρωσης.
Μέσα σε έναν κύκλο ο ασκούμενος μπορεί να αισθάνεται ότι έχει προσωρινά απομακρυνθεί από τον συνηθισμένο κόσμο.Αυτό μπορεί να δημιουργήσει αίσθηση ασφάλειας και ιδιαίτερης προσοχής.Το αρχέτυπο του προστατευμένου χώρου έχει συγγένεια με τη μητρική λειτουργία.
Η Μητέρα όμως δεν προστατεύει για πάντα.Αυτό είναι ένα κρίσιμο σημείο.Η πραγματική φροντίδα βοηθά κάτι να αποκτήσει τελικά δική του δύναμη.Αν ένα φυτό μείνει για πάντα μέσα σε ένα μικρό δοχείο, δεν μπορεί να αναπτυχθεί πλήρως.Αν ένας άνθρωπος προστατεύεται από κάθε δυσκολία, μπορεί να μην αναπτύξει αυτονομία.
Εδώ αρχίζει η σκοτεινή πλευρά του αρχέτυπου της Μητέρας.Η προστασία μπορεί να μετατραπεί σε έλεγχο.Η φροντίδα μπορεί να γίνει υπερπροστασία.Η αγάπη μπορεί να συνδεθεί με φόβο απώλειας.Η επιθυμία να βοηθήσουμε μπορεί να μετατραπεί σε ανάγκη να αποφασίζουμε για τους άλλους.
Η σκοτεινή Μητέρα δεν εμφανίζεται μόνο ως σκληρή ή τρομακτική μορφή.Μπορεί να εμφανιστεί ως υπερβολικά γλυκιά προστασία που δεν αφήνει χώρο για ελευθερία.Μπορεί να λέει «το κάνω για το καλό σου» ενώ στην πραγματικότητα φοβάται να χάσει τον έλεγχο.
Αυτό είναι σημαντικό επειδή η σκιά ενός αρχέτυπου συχνά κρύβεται μέσα στην υπερβολή μιας θετικής ποιότητας.Η προστασία είναι καλή μέχρι να γίνει φυλακή.Η φροντίδα είναι καλή μέχρι να γίνει εξάρτηση.Η γενναιοδωρία είναι καλή μέχρι να οδηγήσει τον άνθρωπο να εξαντλείται πλήρως.
Υπάρχει επίσης η μορφή της καταβροχθίζουσας Μητέρας.Στη γιουνγκιανή και μυθολογική ανάλυση συναντάμε συχνά μητρικές μορφές που δεν επιτρέπουν στο παιδί ή στη δημιουργία τους να αποκτήσει ανεξαρτησία.Συμβολικά «καταπίνουν» αυτό που δημιούργησαν επειδή δεν μπορούν να δεχτούν τον αποχωρισμό.
Το μοτίβο αυτό μπορεί να εμφανιστεί σε σχέσεις.Ένας άνθρωπος μπορεί να βοηθά κάποιον τόσο πολύ ώστε ο άλλος να μην χρειάζεται ποτέ να αναπτύξει τις δικές του ικανότητες.Η βοήθεια τότε σταματά να είναι ενδυνάμωση και γίνεται εξάρτηση.
Η ώριμη Μητέρα γνωρίζει ότι κάποτε πρέπει να αφήσει.Αυτό συνδέει το αρχέτυπο της Μητέρας με το επόμενο αρχέτυπο της Γηραιάς.Η Μητέρα δημιουργεί και στηρίζει.Η Γηραιά γνωρίζει πότε ο κύκλος έχει ολοκληρωθεί και πότε πρέπει να υπάρξει αποδέσμευση.
Το αρχέτυπο της Μητέρας έχει επίσης σχέση με τη θυσία.Η φροντίδα απαιτεί συχνά χρόνο, ενέργεια και προσωπική προσπάθεια.Αλλά και εδώ υπάρχει μια σημαντική διάκριση.Η θυσία δεν σημαίνει αυτοκαταστροφή.
Μερικές φορές η εικόνα της «καλής Μητέρας» παρουσιάζεται με τρόπο που απαιτεί πλήρη εξαφάνιση των προσωπικών της αναγκών.Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ένα επικίνδυνο πρότυπο.Ένας άνθρωπος που φροντίζει τους πάντες χωρίς να φροντίζει ποτέ τον εαυτό του τελικά εξαντλείται.
Η ώριμη μητρική ενέργεια περιλαμβάνει και αυτοφροντίδα.Για να προσφέρει κανείς σταθερά χρειάζεται να έχει δικούς του πόρους.Ένα άδειο δοχείο δεν μπορεί να συνεχίσει να δίνει νερό.
Το κύπελλο είναι για αυτό ένα ενδιαφέρον σύμβολο.Μπορεί να κρατήσει νερό και να το προσφέρει, αλλά πρώτα πρέπει να γεμίσει.Σε μια αρχέτυπη ανάγνωση μπορεί να λειτουργήσει ως εικόνα δεκτικότητας και προσφοράς.
Στη Wiccan τελετουργική παράδοση το κύπελλο έχει συγκεκριμένες συμβολικές και τελετουργικές λειτουργίες ανάλογα με την παράδοση.Δεν πρέπει να το περιορίζουμε σε μία μόνο ψυχολογική ερμηνεία.Μπορούμε όμως να παρατηρήσουμε ότι η εικόνα του δοχείου ταιριάζει πολύ εύκολα με το αρχέτυπο της προστασίας και της θρέψης.
Ένα ακόμη σημαντικό σύμβολο είναι η σπηλιά.Η σπηλιά μπορεί να συμβολίζει τη μήτρα, αλλά και τον τάφο.Αυτό δείχνει ότι το αρχέτυπο της Μητέρας δεν αφορά μόνο τη ζωή.Η ίδια Γη που γεννά τη ζωή δέχεται και τους νεκρούς.
Αυτή η διπλή λειτουργία είναι πολύ σημαντική.Η Μεγάλη Μητέρα μπορεί να είναι τόσο μήτρα όσο και τάφος.Η ζωή βγαίνει από τη Γη και επιστρέφει στη Γη.Έτσι το αρχέτυπο αποκτά κοσμική διάσταση.
Αυτό μπορεί να φαίνεται τρομακτικό, αλλά στην αρχέτυπη σκέψη ο θάνατος δεν είναι πάντοτε αντίθετος με τη Μητέρα.Μπορεί να αποτελεί επιστροφή.Η Γη που συντηρεί τη ζωή απορροφά ξανά ό,τι πεθαίνει και το μετατρέπει σε μέρος νέων κύκλων.
Στη φύση το νεκρό φύλλο γίνεται οργανικό υλικό.Το πεσμένο δέντρο γίνεται τροφή για μύκητες, έντομα και φυτά.Η ζωή συνεχίζεται μέσα από μετασχηματισμό.
Για αυτό η Μητέρα μπορεί να είναι αρχέτυπο μεταμόρφωσης.Δεν δημιουργεί μόνο νέα πράγματα.Μετατρέπει επίσης το παλιό σε υλικό για το νέο.
Η έννοια αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στην προσωπική ζωή.Ένα λάθος μπορεί να γίνει γνώση.Μια αποτυχία μπορεί να γίνει εμπειρία.Μια περίοδος πόνου μπορεί, χωρίς να θεωρείται καλή από μόνη της, να οδηγήσει σε βαθύτερη κατανόηση.
Το αρχέτυπο της Μητέρας δεν λέει ότι κάθε πόνος έχει κάποιο μυστικό καλό νόημα.Αυτό θα ήταν υπερβολικά απλοϊκό.Μας δείχνει μόνο ότι η ψυχή μπορεί μερικές φορές να μετασχηματίζει την εμπειρία και να δημιουργεί κάτι νέο από αυτήν.
Η Μητέρα είναι επίσης αρχέτυπο του σπιτιού.Το σπίτι μπορεί να συμβολίζει ασφάλεια, ταυτότητα και επιστροφή.Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλά όνειρα και παραμύθια το σπίτι αποκτά τεράστια συμβολική σημασία.
Ένα σπίτι μπορεί να είναι ασφαλές αλλά μπορεί και να γίνει φυλακή.Και εδώ εμφανίζεται η διπλή φύση της Μητέρας.Ένας προστατευμένος χώρος είναι απαραίτητος, αλλά η πόρτα πρέπει να μπορεί να ανοίξει.
Το ίδιο ισχύει για μια θρησκευτική κοινότητα.Ένα coven ή μια άλλη πνευματική ομάδα μπορεί να προσφέρει υποστήριξη, γνώση και αίσθηση οικογένειας.Αν όμως μια ομάδα προσπαθεί να ελέγχει πλήρως τη ζωή των μελών της, η προστατευτική λειτουργία μπορεί να μετατραπεί σε χειρισμό.
Αυτός είναι ένας σημαντικός πρακτικός κανόνας.Η υγιής πνευματική κοινότητα βοηθά τον άνθρωπο να αναπτύσσει κρίση και αυτονομία.Δεν απαιτεί να παραδώσει ολόκληρη την προσωπική του ελευθερία.
Το αρχέτυπο της Μητέρας μπορεί επίσης να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τη διδασκαλία.Ένας καλός δάσκαλος δεν δίνει μόνο πληροφορίες.Δημιουργεί συνθήκες ώστε ο μαθητής να μπορεί σταδιακά να σκέφτεται μόνος του.
Αυτό είναι μια μορφή μητρικής λειτουργίας.Στην αρχή ο μαθητής χρειάζεται περισσότερη καθοδήγηση.Με τον χρόνο πρέπει να αποκτήσει αυτονομία.
Αν ο δάσκαλος θέλει ο μαθητής να εξαρτάται για πάντα από αυτόν, η σχέση γίνεται προβληματική.Η πραγματική διδασκαλία οδηγεί τελικά σε μεγαλύτερη ελευθερία.
Η Μητέρα συνδέεται επίσης με τη θεραπεία.Δεν είναι απαραίτητα θεραπεύτρια με ιατρική έννοια.Αρχέτυπα μπορεί να αποτελεί τον χώρο όπου το τραυματισμένο κομμάτι βρίσκει ασφάλεια και χρόνο για αποκατάσταση.
Σε μύθους και παραμύθια εμφανίζονται συχνά γυναίκες, θεές, ηλικιωμένες θεραπεύτριες ή μαγικές μορφές που προσφέρουν τροφή, καταφύγιο ή φάρμακο στον ήρωα.Αρχέτυπα αυτές οι σκηνές μπορούν να εκφράζουν την ανάγκη ανάπαυσης και ανανέωσης πριν συνεχιστεί το ταξίδι.
Η ανάπαυση είναι σημαντική διάσταση της Μητέρας.Η ανάπτυξη δεν γίνεται μόνο μέσα από συνεχή δράση.Ένα σώμα χρειάζεται ύπνο.Ένα χωράφι μπορεί να χρειάζεται περίοδο ανάπαυσης.Ένας άνθρωπος χρειάζεται στιγμές στις οποίες δεν παράγει συνεχώς.
Αυτό αντιτίθεται στην ιδέα ότι η αξία μας εξαρτάται αποκλειστικά από το πόσο παράγουμε.Το αρχέτυπο της Μητέρας μάς θυμίζει ότι η συντήρηση είναι εξίσου σημαντική με τη δημιουργία.
Η Μητέρα μπορεί επίσης να εμφανίζεται ως φύλακας των ορίων.Η φροντίδα χρειάζεται όρια επειδή χωρίς αυτά μπορεί να υπάρξει εξάντληση ή εισβολή.Η μητρική ενέργεια δεν λέει πάντα «ναι».Μερικές φορές προστατεύει λέγοντας «όχι».
Αυτό είναι σημαντικό επειδή η καλοσύνη συχνά συγχέεται με τη συνεχή υποχώρηση.Η πραγματική φροντίδα μπορεί να απαιτεί σταθερότητα.
Ένας γονιός μπορεί να θέτει όρια για προστασία.Ένας φίλος μπορεί να αρνηθεί να συμμετέχει σε καταστροφική συμπεριφορά.Ένας άνθρωπος μπορεί να προστατεύει τον χρόνο και την ενέργειά του.
Έτσι η ώριμη Μητέρα δεν είναι παθητική μορφή.Μπορεί να είναι εξαιρετικά δυνατή.
Αυτό μας οδηγεί σε μια πλευρά που συχνά ξεχνάμε.Το μητρικό αρχέτυπο μπορεί να είναι άγριο.Στη φύση ένα ζώο που προστατεύει τα μικρά του μπορεί να γίνει εξαιρετικά επικίνδυνο απέναντι σε απειλή.
Για αυτό σε πολλές μυθολογίες συναντάμε θεϊκές μητρικές μορφές που δεν είναι μόνο τρυφερές αλλά και τρομερές.Η προστασία μπορεί να δημιουργεί τεράστια δύναμη.
Αρχέτυπα αυτό μπορεί να εκφράζει τον Προστάτη μέσα στη Μητέρα.Δεν επιτίθεται για καταστροφή αλλά για να υπερασπιστεί αυτό που θεωρεί πολύτιμο.
Εδώ πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν πρέπει να ταυτίζουμε διαφορετικές ιστορικές θεότητες μόνο επειδή παρουσιάζουν μητρικά ή προστατευτικά χαρακτηριστικά.Η αρχέτυπη σύγκριση μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε κοινά μοτίβα, αλλά δεν καταργεί τη μοναδικότητα κάθε θεότητας.
Η Δήμητρα, για παράδειγμα, έχει συγκεκριμένη θέση στην αρχαία ελληνική θρησκεία και συγκεκριμένους μύθους.Η Ίσιδα έχει διαφορετική αιγυπτιακή ιστορία και θεολογία.Μπορούμε να εντοπίσουμε μητρικά μοτίβα και στις δύο χωρίς να λέμε ότι είναι απλώς δύο ονόματα της ίδιας «Μεγάλης Μητέρας».
Αυτός ο κανόνας θα παραμένει σημαντικός σε όλο το βιβλίο μας.Πρώτα σεβόμαστε την ιστορική θεότητα και μετά κάνουμε αρχέτυπη ανάλυση.
Το αρχέτυπο της Μητέρας μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για προσωπική αυτοπαρατήρηση.Μπορούμε να ρωτήσουμε: Τι προσπαθώ να αναπτύξω αυτή την περίοδο;Τι χρειάζεται περισσότερη φροντίδα;Τι προστατεύω υπερβολικά;Πού βοηθώ πραγματικά και πού ίσως δημιουργώ εξάρτηση;
Άλλη χρήσιμη ερώτηση είναι: Τι χρειάζεται να θρέψω μέσα μου;Μπορεί να είναι η μάθηση, η υγεία, η δημιουργικότητα, η φιλία ή η ξεκούραση.
Μπορούμε επίσης να ρωτήσουμε: Πού χρειάζομαι όρια;Μερικές φορές η μεγαλύτερη πράξη φροντίδας είναι να σταματήσουμε να δίνουμε περισσότερα από όσα μπορούμε.
Αυτές οι ερωτήσεις δεν είναι μαντεία ούτε μαγικές εντολές.Είναι τρόποι χρήσης του αρχέτυπου ως εργαλείου αυτογνωσίας.
Σε μια σύγχρονη Wiccan προσωπική πρακτική κάποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει τη Μητέρα ως συμβολική μορφή κατά την περίοδο που αναπτύσσει ένα έργο.Μπορεί να κρατά ημερολόγιο προόδου, να φροντίζει έναν κήπο ή να αφιερώνει τακτικά χρόνο σε κάτι που θέλει να μεγαλώσει.
Το σημαντικό είναι ότι η πρακτική αποκτά νόημα μέσα από συνέπεια.Δεν υπάρχει μαγική συντόμευση για τη διαδικασία της καλλιέργειας.
Η Μητέρα μάς διδάσκει ακριβώς αυτό.Η δημιουργία απαιτεί καθημερινή φροντίδα.Η δύναμη της Μητέρας δεν βρίσκεται μόνο σε μία μεγάλη στιγμή δημιουργίας αλλά στις εκατοντάδες μικρές πράξεις που κρατούν κάτι ζωντανό.
Αυτό είναι ίσως το βαθύτερο μήνυμα του αρχέτυπου.Η ζωή διατηρείται μέσα από επανάληψη.Νερό, τροφή, προστασία, υπομονή και χρόνος.
Η ώριμη Μητέρα γνωρίζει επίσης ότι το έργο της δεν της ανήκει για πάντα.Το παιδί μεγαλώνει.Το βιβλίο τελειώνει.Ο μαθητής γίνεται ανεξάρτητος.Το φυτό παράγει σπόρους.
Έρχεται στιγμή που η φροντίδα πρέπει να μετατραπεί σε αποδέσμευση.Αν αυτή η μετάβαση δεν συμβεί, η δημιουργική πλευρά του αρχέτυπου μπορεί να μετατραπεί σε καταβροχθίζουσα πλευρά.
Για αυτό η Μητέρα έχει μέσα της ήδη τον σπόρο της Γηραιάς.Η Γηραιά θα μάθει να αφήνει ό,τι ολοκλήρωσε τον κύκλο του.
Η Μητέρα επομένως δεν είναι απλώς μια γλυκιά εικόνα φροντίδας.Είναι ένα σύνθετο αρχέτυπο δημιουργίας, ευθύνης, προστασίας, ορίων, δύναμης, θυσίας, μεταμόρφωσης και τελικά αποδέσμευσης.
Η φωτεινή της πλευρά λέει: «Θα σε βοηθήσω να μεγαλώσεις».Η σκοτεινή της πλευρά μπορεί να λέει: «Δεν θα σε αφήσω ποτέ να φύγεις».Η διαφορά ανάμεσα στις δύο βρίσκεται στην ικανότητα της φροντίδας να οδηγεί τελικά προς την ελευθερία.
Όταν κατανοήσουμε αυτή τη διαφορά, το αρχέτυπο της Μητέρας γίνεται πολύ πιο βαθύ από το στερεότυπο της μητρότητας.Γίνεται αρχέτυπο της ίδιας της δημιουργικής ζωής.
Στο επόμενο κεφάλαιο θα περάσουμε στην τρίτη μορφή της Τριπλής Θεάς, τη Γηραιά ή Crone.Θα εξετάσουμε τη σοφία, τη μνήμη, την αποδέσμευση, τον θάνατο και τη μεταμόρφωση και θα δούμε γιατί η Γηραιά δεν είναι σύμβολο αδυναμίας αλλά μία από τις πιο ισχυρές μορφές του κύκλου.