Κεφάλαιο 9 — Το Αρχέτυπο της Γηραιάς και της Σοφής

 

Η Γηραιά, γνωστή συχνά στη σύγχρονη Pagan και Wiccan βιβλιογραφία με τον αγγλικό όρο Crone, είναι η τρίτη μεγάλη μορφή της Τριπλής Θεάς.Αν η Κόρη αντιπροσωπεύει την αρχή και η Μητέρα την ανάπτυξη, η Γηραιά αντιπροσωπεύει την ολοκλήρωση, την εμπειρία, την αποδέσμευση και τη σοφία που αποκτήθηκε μέσα από τον χρόνο.Δεν πρέπει όμως να θεωρούμε τη Γηραιά απλώς εικόνα μεγάλης ηλικίας.Σε αρχέτυπο επίπεδο μπορεί να εμφανιστεί κάθε φορά που ένας άνθρωπος φτάνει στο τέλος ενός κύκλου και πρέπει να κατανοήσει τι έμαθε, τι πρέπει να κρατήσει και τι χρειάζεται να αφήσει πίσω.Η Γηραιά είναι η μορφή που γνωρίζει ότι τίποτα δεν παραμένει για πάντα.Ξέρει ότι η ζωή αποτελείται από κύκλους και ότι η πραγματική σοφία δεν βρίσκεται μόνο στο πώς αρχίζουμε ή πώς δημιουργούμε, αλλά και στο πώς ολοκληρώνουμε.
Στη σύγχρονη Wiccan συμβολική σκέψη η Γηραιά συνδέεται συχνά με τη φθίνουσα Σελήνη.Μετά την Πανσέληνο το ορατό φως αρχίζει σταδιακά να μειώνεται.Η περίοδος αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμβολικά για αποδέσμευση, ολοκλήρωση, ενδοσκόπηση και προετοιμασία για έναν νέο κύκλο.Η σύνδεση αυτή αποτελεί σύγχρονη συμβολική αντιστοιχία και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως παγκόσμιος αρχαίος νόμος.Ωστόσο, η εικόνα της μειούμενης Σελήνης ταιριάζει πολύ φυσικά με το αρχέτυπο της Γηραιάς επειδή μας θυμίζει ότι η μείωση δεν είναι απαραίτητα αποτυχία.Μπορεί να είναι μέρος μιας φυσικής διαδικασίας.
Η Γηραιά συνδέεται συχνά και με το φθινόπωρο.Τα φύλλα αρχίζουν να πέφτουν.Οι καρποί έχουν ωριμάσει.Η συγκομιδή ολοκληρώνεται και η φύση ετοιμάζεται για τον χειμώνα.Αυτό είναι ένα πολύ ισχυρό αρχέτυπο μοτίβο.Η εποχή δεν δημιουργεί πλέον με τον ίδιο τρόπο που δημιουργούσε την άνοιξη και το καλοκαίρι.Τώρα αξιολογεί, συγκεντρώνει και εγκαταλείπει.Αρχέτυπα αυτό είναι έργο της Γηραιάς.
Η πτώση των φύλλων μπορεί να μας διδάξει κάτι σημαντικό.Το δέντρο δεν αποτυγχάνει όταν αφήνει τα φύλλα του.Ακολουθεί τον κύκλο του.Αν προσπαθούσε να κρατήσει κάθε φύλλο για πάντα, θα ενεργούσε ενάντια στη φυσική του διαδικασία.Το ίδιο μπορεί να συμβεί στη ζωή ενός ανθρώπου.Μερικές φορές κάτι ήταν κάποτε χρήσιμο αλλά δεν είναι πλέον.Μια παλιά συνήθεια, ένας στόχος, ένας τρόπος σκέψης ή μια σχέση μπορεί να έχει ολοκληρώσει τη λειτουργία του.
Η Γηραιά μας ρωτά: Τι έχει ολοκληρωθεί;Αυτή είναι μία από τις δυσκολότερες ερωτήσεις επειδή οι άνθρωποι συχνά φοβούνται το τέλος.Μπορούμε να συνεχίζουμε κάτι μόνο επειδή το έχουμε ήδη κάνει για πολύ καιρό.Μπορούμε να κρατάμε αντικείμενα, σχέσεις ή ιδέες επειδή φοβόμαστε το κενό που θα δημιουργηθεί αν τα αφήσουμε.
Το αρχέτυπο της Γηραιάς δεν φοβάται τόσο εύκολα αυτό το κενό.Έχει ήδη δει πολλούς κύκλους.Γνωρίζει ότι το κενό μπορεί να είναι απαραίτητος χώρος πριν εμφανιστεί κάτι καινούργιο.
Αυτό είναι ένα από τα πιο βαθιά χαρακτηριστικά της.Η Κόρη εμπιστεύεται το μέλλον επειδή δεν το γνωρίζει ακόμη.Η Γηραιά εμπιστεύεται τον κύκλο επειδή έχει ήδη δει πολλές αρχές και πολλά τέλη.
Η σοφία της Γηραιάς δεν είναι απλώς συσσώρευση πληροφοριών.Κάποιος μπορεί να γνωρίζει χιλιάδες γεγονότα και να μην είναι σοφός.Η σοφία απαιτεί διάκριση.Σημαίνει να γνωρίζεις ποια γνώση έχει σημασία, πότε πρέπει να μιλήσεις, πότε πρέπει να περιμένεις και πότε πρέπει να αποδεχτείς ότι δεν γνωρίζεις.
Η έννοια της διάκρισης είναι ιδιαίτερα σημαντική στη μελέτη της Wicca.Ο αρχάριος μπορεί να ενθουσιάζεται με κάθε νέο βιβλίο ή διαδικτυακή πληροφορία.Ο πιο έμπειρος μελετητής αρχίζει να βλέπει ότι οι πηγές δεν έχουν όλες την ίδια αξία.Μαθαίνει να ξεχωρίζει την ιστορική Wicca από την εκλεκτική witchcraft, την προσωπική εμπειρία από το ιστορικό γεγονός και την πνευματική πεποίθηση από την επιστημονική απόδειξη.
Αυτή η ικανότητα να ξεχωρίζουμε τα επίπεδα είναι μια μορφή αρχέτυπης σοφίας.Η Γηραιά δεν απορρίπτει το μυστήριο, αλλά δεν χρειάζεται να μετατρέπει κάθε μυστήριο σε βεβαιότητα.
Η μορφή της σοφής ηλικιωμένης γυναίκας εμφανίζεται σε πολλές ιστορίες και παραμύθια.Μπορεί να ζει στην άκρη του χωριού, στο δάσος, σε ένα μικρό σπίτι ή σε έναν τόπο όπου οι άλλοι φοβούνται να πάνε.Συχνά γνωρίζει πράγματα που οι νεότεροι χαρακτήρες αγνοούν.Μπορεί να δώσει συμβουλή, θεραπεία, προειδοποίηση ή κάποιο αντικείμενο που θα χρειαστεί αργότερα ο ήρωας.
Αρχέτυπα αυτή η μορφή αντιπροσωπεύει γνώση που βρίσκεται έξω από το συνηθισμένο κέντρο της κοινωνίας.Η σοφή γυναίκα του δάσους μπορεί να γνωρίζει φυτά, εποχές, γεννήσεις, θανάτους και ιστορίες.Δεν είναι πάντα επίσημη δασκάλα.Η γνώση της είναι βιωματική.
Αυτό συνδέεται έντονα με το αρχέτυπο της Μάγισσας, το οποίο θα εξετάσουμε αργότερα.Η Γηραιά και η Μάγισσα συχνά επικαλύπτονται συμβολικά, αλλά δεν είναι ακριβώς το ίδιο αρχέτυπο.Η Γηραιά δίνει έμφαση στην εμπειρία και στην ολοκλήρωση.Η Μάγισσα μπορεί να εκφράζει γνώση, ανεξαρτησία, κοινωνικό φόβο, δύναμη και σχέση με το απαγορευμένο.
Η εικόνα της γριάς μάγισσας έχει χρησιμοποιηθεί ιστορικά και αρνητικά.Σε παραμύθια μπορεί να εμφανίζεται ως τρομακτική γυναίκα, απομονωμένη, παραμορφωμένη ή επικίνδυνη.Αυτό έχει σχέση και με κοινωνικούς φόβους απέναντι στη γήρανση, ιδιαίτερα στη γήρανση των γυναικών.
Η σύγχρονη Pagan επανερμηνεία της Crone προσπαθεί συχνά να ανατρέψει αυτό το στερεότυπο.Η ηλικιωμένη γυναίκα δεν παρουσιάζεται ως άνθρωπος που έχει χάσει την αξία του αλλά ως φορέας μνήμης και γνώσης.
Αυτό έχει μεγάλη σημασία επειδή οι σύγχρονες κοινωνίες συχνά εξιδανικεύουν τη νεότητα.Η νεότητα συνδέεται με ομορφιά, ενέργεια και δυνατότητα, ενώ το γήρας παρουσιάζεται συχνά μόνο ως απώλεια.
Το αρχέτυπο της Γηραιάς προσφέρει διαφορετική εικόνα.Ο χρόνος δεν παίρνει μόνο.Μπορεί επίσης να προσθέτει εμπειρία, προοπτική και ικανότητα διάκρισης.
Η Γηραιά έχει κάνει λάθη.Αυτό είναι σημαντικό.Η σοφία δεν προέρχεται από τέλεια ζωή χωρίς αποτυχίες.Συχνά προέρχεται ακριβώς από το αντίθετο.Κάποιος έκανε λάθος, πλήρωσε το κόστος, κατάλαβε κάτι και δεν χρειάζεται πλέον να επαναλάβει την ίδια διαδικασία.
Η γνώση αυτή μπορεί να μεταφερθεί στους νεότερους.Για αυτό η Γηραιά μπορεί να γίνει αρχέτυπο δασκάλας και φύλακα της μνήμης.
Σε πολλές παραδοσιακές κοινωνίες οι μεγαλύτεροι άνθρωποι λειτουργούσαν ως φορείς ιστοριών, γενεαλογιών, τοπικών γνώσεων και τελετουργικών πληροφοριών.Η πραγματική κοινωνική ιστορία είναι φυσικά πολύ πιο σύνθετη από ένα αρχέτυπο, αλλά η εικόνα αυτή μας βοηθά να καταλάβουμε γιατί η σοφή ηλικιωμένη μορφή εμφανίζεται τόσο συχνά στη μυθολογία.
Στη Wicca η έννοια της παράδοσης και της μετάδοσης γνώσης έχει ιδιαίτερη σημασία στις μυητικές γραμμές.Σε παραδόσεις όπως η Gardnerian και η Alexandrian Wicca, η γνώση δεν παρουσιάζεται απλώς ως υλικό που κάποιος βρίσκει τυχαία στο διαδίκτυο.Υπάρχουν τελετουργικές δομές, βαθμοί, σχέσεις δασκάλου και μαθητή και στοιχεία που μεταδίδονται μέσα στο πλαίσιο συγκεκριμένης παράδοσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο μεγαλύτερος σε ηλικία άνθρωπος είναι αυτόματα σοφότερος ούτε ότι ένας παλιότερος ασκούμενος είναι πάντα σωστός.Η ηλικία και η εμπειρία δεν καταργούν την ανάγκη κριτικής σκέψης.
Το αρχέτυπο της Γηραιάς περιγράφει μια δυνατότητα, όχι ένα δικαίωμα εξουσίας.Η πραγματική σοφία μπορεί να αναγνωρίζει τα όριά της.
Ένας πραγματικά έμπειρος άνθρωπος συχνά ξέρει καλύτερα πόσο πολλά δεν γνωρίζει.Η υπερβολική βεβαιότητα μπορεί αντίθετα να αποτελεί σημάδι περιορισμένης εμπειρίας.
Η Γηραιά συνδέεται επίσης με τη σιωπή.Η σιωπή δεν σημαίνει αδυναμία ή απουσία γνώσης.Μπορεί να σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να απαντούμε σε κάθε ερώτηση αμέσως.
Υπάρχουν στιγμές που η παρατήρηση είναι πιο χρήσιμη από την αντίδραση.Η Γηραιά μπορεί να περιμένει πριν μιλήσει επειδή γνωρίζει ότι ο χρόνος αποκαλύπτει πράγματα που η βιασύνη κρύβει.
Αυτό τη συνδέει με τον χειμώνα.Ο χειμώνας είναι εποχή περιορισμένης εξωτερικής ανάπτυξης.Πολλά φυτά φαίνονται νεκρά ή αδρανή.Κάτω από το έδαφος όμως εξακολουθούν να υπάρχουν ρίζες, σπόροι και διαδικασίες που δεν βλέπουμε.
Αρχέτυπα ο χειμώνας μπορεί να συμβολίζει εσωτερική εργασία.Δεν χρειάζεται κάθε αλλαγή να είναι άμεσα ορατή.
Ένας άνθρωπος μπορεί να περνά περίοδο κατά την οποία δεν δημιουργεί κάτι εντυπωσιακό εξωτερικά, αλλά μέσα του οργανώνει εμπειρίες, επανεξετάζει αποφάσεις και προετοιμάζεται για την επόμενη φάση.
Η σύγχρονη κουλτούρα συχνά μας κάνει να αισθανόμαστε ότι πρέπει να είμαστε συνεχώς παραγωγικοί.Το αρχέτυπο της Γηραιάς θυμίζει ότι η ανάπαυση, η σιωπή και η εσωτερική επεξεργασία αποτελούν επίσης μέρος της ζωής.
Δεν είναι κάθε χειμώνας πρόβλημα που πρέπει να διορθωθεί.Μερικές φορές είναι περίοδος που πρέπει να διανυθεί.
Η Γηραιά συνδέεται επίσης με τον θάνατο.Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι «κακή» ή ότι αντιπροσωπεύει καταστροφική μαγεία.Ο θάνατος εδώ εμφανίζεται ως μέρος του κύκλου.
Στη φύση κάθε οργανισμός έχει περιορισμένο χρόνο.Τα φύλλα πέφτουν, τα ζώα πεθαίνουν και οι οργανικές ύλες επιστρέφουν στο έδαφος.Ο θάνατος είναι πραγματικός και συχνά επώδυνος, αλλά αποτελεί μέρος της βιολογικής πραγματικότητας.
Οι αρχέτυπες παραδόσεις χρησιμοποιούν τον θάνατο και μεταφορικά.Μπορεί να «πεθάνει» ένας παλιός ρόλος.Μπορεί να τελειώσει μια περίοδος ζωής.Μπορεί να σταματήσει ένας τρόπος σκέψης.
Πρέπει όμως να προσέχουμε τη γλώσσα.Η μεταφορική χρήση του θανάτου δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να μειώνουμε τον πραγματικό πόνο της απώλειας.Το πένθος για έναν άνθρωπο δεν είναι απλώς μία «πνευματική αλλαγή».
Η αρχέτυπη σκέψη μπορεί να προσφέρει συμβολικό πλαίσιο, αλλά δεν ακυρώνει την πραγματική ανθρώπινη εμπειρία.
Η Γηραιά συνδέεται στενά με το πένθος επειδή γνωρίζει ότι η αγάπη και η απώλεια συχνά συνυπάρχουν.Όσο περισσότερο κάτι είχε σημασία για εμάς, τόσο περισσότερο μπορεί να πονέσει όταν τελειώσει.
Η σοφία της δεν είναι να λέει ότι δεν πρέπει να πονάμε.Είναι να αναγνωρίζει ότι ο πόνος χρειάζεται χώρο.
Αυτό την κάνει αρχέτυπο αποδοχής.Αποδοχή δεν σημαίνει ότι μας αρέσει κάτι ούτε ότι το θεωρούμε δίκαιο.Σημαίνει ότι σταματάμε να πολεμάμε την πραγματικότητα μόνο και μόνο επειδή θα θέλαμε να είναι διαφορετική.
Η αποδοχή είναι δύσκολη μορφή δύναμης.Υπάρχουν καταστάσεις που μπορούμε να αλλάξουμε και καταστάσεις που δεν μπορούμε.
Η Γηραιά προσπαθεί να αναγνωρίζει τη διαφορά.
Αυτό την κάνει και αρχέτυπο των ορίων.Ξέρει ότι δεν μπορεί να διορθώσει τα πάντα.Δεν μπορεί να σώσει κάθε σχέση.Δεν μπορεί να επιστρέψει κάθε χαμένη ευκαιρία.
Αλλά μπορεί να αποφασίσει τι θα κάνει με ό,τι παραμένει.
Η Γηραιά συνδέεται επίσης με τη μνήμη.Η μνήμη διατηρεί κάτι που δεν υπάρχει πλέον με την ίδια μορφή.Μπορούμε να θυμόμαστε έναν τόπο που άλλαξε, μια σχέση που τελείωσε ή μια παλιότερη εκδοχή του εαυτού μας.
Η μνήμη μπορεί να είναι ευλογία και βάρος.Μπορεί να μας προσφέρει ταυτότητα, αλλά μπορεί επίσης να μας κρατά εγκλωβισμένους.
Η σοφή σχέση με τη μνήμη δεν σημαίνει να ξεχνάμε το παρελθόν.Σημαίνει να το κρατάμε χωρίς να επιτρέπουμε να ελέγχει ολοκληρωτικά το παρόν.
Η Γηραιά λοιπόν δεν καίει απαραίτητα κάθε παλιό πράγμα.Επιλέγει.Κρατά ό,τι αξίζει να μεταφερθεί στον επόμενο κύκλο και αφήνει ό,τι έχει ολοκληρωθεί.
Αυτό είναι και το νόημα της συγκομιδής.Δεν κρατάμε ολόκληρο το φυτό.Συλλέγουμε τον καρπό και ίσως τον σπόρο.
Αρχέτυπα ο καρπός είναι η γνώση που αποκτήσαμε και ο σπόρος είναι ό,τι μπορεί να γεννήσει κάτι καινούργιο.
Για αυτό η Γηραιά δεν είναι το απόλυτο τέλος της Τριπλής Θεάς.Μέσα της κρύβεται ήδη η επόμενη Κόρη.
Ο σπόρος βρίσκεται μέσα στο σκοτάδι του χειμώνα πριν αρχίσει η νέα ανάπτυξη.
Αυτή η ιδέα είναι βαθιά σημαντική στη Wiccan εποχιακή συμβολική σκέψη.Ο κύκλος του έτους δεν σταματά στον χειμώνα.Μετά τη μεγαλύτερη νύχτα το φως αρχίζει ξανά σταδιακά να αυξάνεται.
Η εικόνα αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σύμβολο ελπίδας, αλλά χρειάζεται προσοχή ώστε να μη μετατρέπουμε κάθε δύσκολη ανθρώπινη εμπειρία σε απλή ιστορία «όλα θα πάνε καλά».Μερικές απώλειες είναι μόνιμες.
Η αναγέννηση μπορεί να σημαίνει ότι η ζωή συνεχίζεται διαφορετικά, όχι ότι το παλιό επιστρέφει ακριβώς όπως ήταν.
Η Γηραιά είναι επίσης συνδεδεμένη με τα όρια ανάμεσα στους κόσμους.Στους μύθους η ηλικιωμένη σοφή γυναίκα μπορεί να βρίσκεται κοντά σε πηγές, σπηλιές, δάση, σταυροδρόμια ή άλλους μεταβατικούς τόπους.
Οι μεταβατικοί τόποι είναι χώροι που δεν ανήκουν καθαρά στη μία ή στην άλλη πλευρά.Το σταυροδρόμι βρίσκεται ανάμεσα σε διαφορετικούς δρόμους.Η ακτή βρίσκεται ανάμεσα στη στεριά και στη θάλασσα.Η αυγή και το σούρουπο βρίσκονται ανάμεσα στη μέρα και στη νύχτα.
Αρχέτυπα τέτοιοι τόποι συνδέονται με αλλαγή και επιλογή.
Η Γηραιά ταιριάζει σε αυτούς τους χώρους επειδή γνωρίζει τις μεταβάσεις.Έχει περάσει από αρκετές αλλαγές ώστε να μην απαιτεί από τον κόσμο να μένει σταθερός.
Η σχέση της με τα σταυροδρόμια δεν σημαίνει ότι κάθε θεότητα που συνδέεται ιστορικά με σταυροδρόμια είναι «η Crone».Αυτό θα ήταν υπερβολική απλοποίηση.
Για παράδειγμα, στη σύγχρονη witchcraft η Εκάτη συχνά παρουσιάζεται ως Crone.Ιστορικά όμως η Εκάτη είναι πολύ πιο σύνθετη θεότητα και οι αρχαίες πηγές δεν τη χωρούν απλώς στη νεότερη κατηγορία της ηλικιωμένης Τριπλής Θεάς.
Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την Εκάτη σε αρχέτυπη σύγκριση μόνο εφόσον ξεκαθαρίζουμε ότι πρόκειται για σύγχρονη ερμηνεία και όχι για πλήρη περιγραφή της αρχαίας θεάς.
Το ίδιο ισχύει για κάθε ιστορική θεότητα.Τα αρχέτυπα είναι εργαλεία σύγκρισης και όχι κουτιά μέσα στα οποία πρέπει να αναγκάζουμε τους θεούς να χωρέσουν.
Η Γηραιά έχει επίσης σχέση με το μυστικό.Δεν χρειάζεται κάθε γνώση να μοιράζεται παντού και με όλους.Σε μυητικές παραδόσεις η ιδέα ότι ορισμένες πληροφορίες μεταδίδονται μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο μπορεί να έχει τελετουργική και κοινοτική σημασία.
Αλλά εδώ υπάρχει και κίνδυνος.Η επίκληση «μυστικής γνώσης» μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ανεύθυνους ανθρώπους για να αποκτήσουν εξουσία.
Κάποιος που ισχυρίζεται ότι έχει μυστικές υπερφυσικές γνώσεις δεν γίνεται αυτόματα σοφός ή αξιόπιστος.
Η σοφία της Γηραιάς πρέπει να συνδυάζεται με διάκριση και ηθική ευθύνη.
Η πραγματική εσωτερική γνώση δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείται για εκφοβισμό.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό σε κάθε πνευματική κοινότητα.Αν ένας δάσκαλος χρησιμοποιεί φόβο, απόλυτη εξουσία ή απειλές για να εμποδίσει τους άλλους να αμφισβητούν, αυτό δεν είναι σημάδι αρχέτυπης σοφίας.
Η ώριμη σοφία μπορεί να αντέξει ερωτήσεις.
Η Γηραιά είναι επίσης αρχέτυπο απλότητας.Με την εμπειρία πολλές φορές μαθαίνουμε ότι δεν χρειάζονται όλα τα πράγματα την ίδια ποσότητα ενέργειας.
Ο αρχάριος μπορεί να θέλει να κάνει τα πάντα.Ο έμπειρος άνθρωπος μπορεί να ξέρει ποια λίγα πράγματα πραγματικά έχουν σημασία.
Η απλότητα δεν είναι φτώχεια σκέψης.Μπορεί να είναι αποτέλεσμα μεγάλης κατανόησης.
Ένας έμπειρος τεχνίτης μπορεί να κάνει κάτι με μία κίνηση που ένας αρχάριος χρειάζεται δέκα κινήσεις για να ολοκληρώσει.
Η Γηραιά γνωρίζει πού να χρησιμοποιήσει τη δύναμή της.
Αυτή η ιδέα μπορεί να μεταφερθεί και στην τελετουργία.Μια σύνθετη τελετουργία με πολλά αντικείμενα δεν είναι αυτόματα πιο βαθιά από μια απλή τελετουργία.
Η ουσία μπορεί να βρίσκεται στην πρόθεση, στην κατανόηση, στην παράδοση και στην ποιότητα της συμμετοχής.
Το να αγοράζει κάποιος συνεχώς περισσότερα εργαλεία, κρυστάλλους ή αντικείμενα δεν σημαίνει ότι αποκτά βαθύτερη Wiccan γνώση.
Η Γηραιά μπορεί συμβολικά να μας ρωτήσει: Τι πραγματικά χρειάζεται;
Αυτή είναι μια εξαιρετικά χρήσιμη ερώτηση.
Η Γηραιά συνδέεται επίσης με το χιούμορ.Αυτό μπορεί να φαίνεται παράξενο, αλλά η εμπειρία συχνά δίνει την ικανότητα να βλέπουμε ότι αρκετά από όσα κάποτε θεωρούσαμε καταστροφικά τελικά ήταν περαστικά.
Το ώριμο χιούμορ δεν κοροϊδεύει τον πόνο.Μπορεί όμως να μειώνει την υπερβολική σοβαρότητα του εγώ.
Η σοφή μορφή γνωρίζει ότι δεν είναι το κέντρο του σύμπαντος.
Αυτό τη φέρνει κοντά σε μια άλλη αρχέτυπη μορφή, τον Trickster, που θα εξετάσουμε αργότερα.
Η διαφορά είναι ότι ο Trickster συχνά διαλύει τη σοβαρότητα μέσα από χάος, ενώ η Γηραιά μπορεί να τη διαλύει μέσα από εμπειρία.
Η σκιά της Γηραιάς όμως υπάρχει και αυτή.Η εμπειρία μπορεί να μετατραπεί σε κυνισμό.Κάποιος μπορεί να έχει απογοητευτεί τόσο πολύ ώστε να σταματήσει να πιστεύει σε κάθε νέα δυνατότητα.
Η φράση «τα έχω δει όλα» μπορεί να κρύβει σοφία, αλλά μπορεί επίσης να κρύβει κλειστό μυαλό.
Η Γηραιά που έχει χάσει την ισορροπία της μπορεί να απορρίπτει την Κόρη.Μπορεί να θεωρεί κάθε νέο άνθρωπο αφελή και κάθε νέα ιδέα ανόητη.
Αυτό είναι η σκοτεινή πλευρά της εμπειρίας.Η γνώση μετατρέπεται σε αλαζονεία.
Η ώριμη Γηραιά αντίθετα γνωρίζει ότι ο νέος κύκλος μπορεί να φέρει κάτι που εκείνη δεν έχει ξαναδεί.
Για αυτό χρειάζεται πάντα η σχέση ανάμεσα στα αρχέτυπα.Η Κόρη κρατά ζωντανή την περιέργεια της Γηραιάς.Η Γηραιά προσφέρει διάκριση στην Κόρη.
Η Μητέρα βρίσκεται ανάμεσά τους και μετατρέπει τη δυνατότητα σε πραγματική εμπειρία.
Η πλήρης τριάδα λοιπόν λειτουργεί σαν κύκλος μάθησης.Αρχίζω, βιώνω, κατανοώ και έπειτα αρχίζω ξανά.
Η Γηραιά μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε προσωπική αρχέτυπη εργασία μέσα από ερωτήσεις.Τι έχει ολοκληρωθεί στη ζωή μου;Τι κρατάω μόνο από φόβο;Τι έμαθα από τον τελευταίο κύκλο;Ποια εμπειρία πρέπει να μετατραπεί σε γνώση;Τι χρειάζεται να αφήσω;
Μπορούμε επίσης να ρωτήσουμε: Πού έχω γίνει υπερβολικά κυνικός;Πού πιστεύω ότι γνωρίζω περισσότερα από όσα πραγματικά γνωρίζω;Πού χρειάζεται να ακούσω ξανά σαν αρχάριος;
Αυτές οι ερωτήσεις δείχνουν ότι η Γηραιά δεν είναι απλώς αρχέτυπο αποδέσμευσης αλλά και αυτοκριτικής.
Η σοφία δεν σημαίνει ότι δεν αλλάζουμε πλέον.Αντίθετα, η πραγματική σοφία μπορεί να σημαίνει ότι έχουμε μάθει να αλλάζουμε χωρίς να χάνουμε εντελώς τον προσανατολισμό μας.
Στη σύγχρονη Wiccan προσωπική πρακτική κάποιος μπορεί να χρησιμοποιεί τη φθίνουσα Σελήνη ως χρόνο ανασκόπησης.Μπορεί να γράφει τι ολοκληρώθηκε, τι δεν λειτούργησε και τι θέλει να αφήσει πριν τον επόμενο κύκλο.
Αυτό δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ως υπερφυσικός μηχανισμός.Μπορεί να είναι τελετουργικά οργανωμένη αυτοπαρατήρηση.
Η τελετουργία μπορεί να δώσει μεγαλύτερο βάρος σε μια απόφαση.Το να γράψουμε κάτι που θέλουμε να αφήσουμε και στη συνέχεια να το αποθηκεύσουμε, να το σκίσουμε ή να το αποχαιρετήσουμε συμβολικά μπορεί να βοηθήσει ψυχολογικά στην αίσθηση ολοκλήρωσης.
Δεν σημαίνει όμως ότι μια δύσκολη συνήθεια ή βαθύ πρόβλημα εξαφανίζεται μαγικά επειδή πραγματοποιήσαμε μια τελετουργία.
Η συμβολική πράξη μπορεί να υποστηρίξει μια πραγματική αλλαγή, αλλά η πραγματική αλλαγή απαιτεί συχνά συνεχή εργασία.
Η Γηραιά το γνωρίζει αυτό επειδή δεν εμπιστεύεται εύκολες υποσχέσεις.
Έχει δει αρκετούς κύκλους ώστε να ξέρει ότι η μεταμόρφωση συνήθως είναι διαδικασία.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο του αρχέτυπου.Η Γηραιά μας μαθαίνει να σεβόμαστε τον χρόνο.
Δεν μπορούμε να απαιτήσουμε από κάθε σπόρο να ανθίσει αύριο.Δεν μπορούμε να απαιτήσουμε από κάθε πληγή να κλείσει αμέσως.Δεν μπορούμε να αποκτήσουμε βαθιά γνώση μέσα σε μία νύχτα.
Ο χρόνος είναι μέρος της μαθητείας.
Η Γηραιά είναι η φύλακας αυτής της γνώσης.
Δεν βιάζεται να αποδείξει ότι είναι σοφή.Έχει μάθει ότι πολλά πράγματα αποκαλύπτονται μόνο όταν σταματήσουμε να τα πιέζουμε.
Η πραγματική της δύναμη βρίσκεται στην ικανότητα να κοιτάζει τόσο το φως όσο και το σκοτάδι χωρίς να χρειάζεται να προσποιείται ότι υπάρχει μόνο το ένα.
Γνωρίζει τη χαρά και την απώλεια.Γνωρίζει την αρχή και το τέλος.Γνωρίζει ότι η ζωή περιλαμβάνει και τα δύο.
Για αυτό η Γηραιά δεν είναι η αντίθεση της Κόρης.Είναι αυτό που μπορεί να γίνει η Κόρη αφού περάσει μέσα από εμπειρία.
Και μέσα στη Γηραιά υπάρχει ξανά η δυνατότητα της Κόρης, επειδή ακόμη και ο σοφότερος άνθρωπος μπορεί να βρεθεί μπροστά σε κάτι εντελώς νέο.
Αυτό ολοκληρώνει τον πρώτο μεγάλο κύκλο της Τριπλής Θεάς.Η Κόρη μας δίδαξε να αρχίζουμε.Η Μητέρα μας δίδαξε να δημιουργούμε και να φροντίζουμε.Η Γηραιά μας διδάσκει να κατανοούμε και να αφήνουμε.
Στο επόμενο κεφάλαιο θα περάσουμε σε μια διαφορετική αλλά εξίσου κεντρική μορφή της Wiccan συμβολικής και θρησκευτικής παράδοσης: τον Κερασφόρο Θεό.Θα εξετάσουμε τις σχέσεις του με τη φύση, τα ζώα, το δάσος, τη γονιμότητα, τη ζωή και τον θάνατο και θα δούμε πώς η αρχέτυπη ερμηνεία του διαφέρει από την πραγματική Wiccan θεολογία και από τις ιστορικές θεότητες με κέρατα.