Κεφάλαιο 2 — Scrying: Η Τέχνη της Θέασης

 

Το scrying είναι μία μορφή μαντικής κατά την οποία ο ασκούμενος κοιτάζει επίμονα μια επιφάνεια ή ένα αντικείμενο, όπως νερό, καθρέφτη, κρύσταλλο ή άλλη γυαλιστερή ή σκοτεινή επιφάνεια, αναζητώντας εικόνες, σύμβολα ή εντυπώσεις που στη συνέχεια ερμηνεύονται. Σε ιστορικές πηγές συναντούμε τέτοιες πρακτικές τόσο με καθρέφτες όσο και με κρυστάλλους.
Η βασική ιδέα του scrying είναι παράξενη αλλά απλή: ο άνθρωπος σταματά να κοιτάζει το αντικείμενο σαν ένα συνηθισμένο αντικείμενο και αρχίζει να χρησιμοποιεί την επιφάνειά του σαν χώρο μέσα στον οποίο περιμένει να εμφανιστούν σχήματα και νοητικές εικόνες.
Στη σύγχρονη αποκρυφιστική ορολογία θα συναντήσουμε εκφράσεις όπως mirror scrying, water scrying και crystal gazing.
Αυτές οι τεχνικές μοιάζουν μεταξύ τους αλλά δεν είναι ιστορικά ένα και το ίδιο σύστημα.

Τι σημαίνει «βλέπω» στο scrying

Όταν ένα παλιό αποκρυφιστικό κείμενο αναφέρει ότι κάποιος «είδε» κάτι μέσα σε έναν καθρέφτη ή κρύσταλλο, δεν πρέπει απαραίτητα να φανταζόμαστε ότι εμφανίστηκε μπροστά του μια καθαρή εικόνα σαν κινηματογραφική οθόνη.
Οι ιστορικές και αποκρυφιστικές περιγραφές μπορούν να αναφέρονται σε πολλά διαφορετικά είδη εμπειρίας.
Ο ασκούμενος μπορεί να ισχυριστεί ότι είδε ένα ασαφές σχήμα.
Μπορεί να αντιλήφθηκε ένα πρόσωπο.
Μπορεί να είδε ένα χρώμα.
Μπορεί να παρατήρησε ότι η επιφάνεια φαινόταν να σκοτεινιάζει.
Μπορεί να σχημάτισε μια έντονη νοητική εικόνα.
Μπορεί ακόμη να απέδωσε σημασία σε μια σκιά ή αντανάκλαση.
Για αυτό ο όρος «όραμα» χρειάζεται προσοχή.
Σε ένα ιστορικό βιβλίο μπορεί να περιγράφει αυτό που πίστευε ότι βίωσε ο άνθρωπος και όχι αναγκαστικά ένα αντικειμενικά παρατηρήσιμο υπερφυσικό γεγονός.

Τα σημαντικότερα μέσα του scrying

Δεν υπάρχει ένα μοναδικό αντικείμενο που απαιτείται για το scrying.
Στην ιστορία του εμφανίζονται διαφορετικά μέσα.
Ένα από τα γνωστότερα είναι ο κρύσταλλος.
Άλλο είναι η κρυστάλλινη σφαίρα.
Άλλο είναι ο καθρέφτης.
Άλλο είναι το νερό.
Άλλο είναι μια εξαιρετικά γυαλισμένη σκοτεινή πέτρα.
Ο οψιδιανός απέκτησε ιδιαίτερη σημασία επειδή μπορεί να γυαλιστεί και να δημιουργήσει μια βαθιά μαύρη ανακλαστική επιφάνεια.
Ένα σημαντικό σωζόμενο αντικείμενο βρίσκεται σήμερα στο British Museum: ένας οψιδιανός καθρέφτης μεξικανικής προέλευσης που αργότερα συνδέθηκε με τον John Dee και είναι γνωστός ως «Dr Dee's Magical Mirror» ή «Magical Speculum». Το μουσείο τον χρονολογεί μεταξύ περίπου του 14ου και του 16ου αιώνα.

Ο καθρέφτης

Ο καθρέφτης είναι ίσως το πιο μυστηριώδες μέσο του scrying επειδή δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός δεύτερου χώρου πίσω από την πραγματική επιφάνεια.
Κοιτάζοντας έναν συνηθισμένο καθρέφτη βλέπουμε τον πραγματικό χώρο αντεστραμμένο.
Αν όμως το φως είναι χαμηλό και η επιφάνεια σκοτεινή, οι λεπτομέρειες χάνονται.
Τα όρια του προσώπου και των αντικειμένων μπορούν να γίνουν ασαφή.
Οι σκιές μεταβάλλονται.
Μικρές κινήσεις των ματιών αλλάζουν αυτό που αντιλαμβανόμαστε.
Αυτή η οπτική ασάφεια είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ο καθρέφτης έγινε τόσο κατάλληλος για πρακτικές «θέασης».

Ο μαύρος καθρέφτης

Ο λεγόμενος black mirror ή μαύρος καθρέφτης δεν λειτουργεί όπως ο καθρέφτης του μπάνιου.
Η σκοτεινή επιφάνειά του μειώνει τις λεπτομέρειες της αντανάκλασης.
Το μάτι δεν λαμβάνει μια καθαρή εικόνα.
Αυτό δημιουργεί μεγαλύτερη οπτική αβεβαιότητα.
Στη σύγχρονη αποκρυφιστική πρακτική χρησιμοποιούνται συχνά μαύροι καθρέφτες για scrying, αλλά πρέπει να αποφεύγουμε την ιδέα ότι όλοι οι αρχαίοι πολιτισμοί χρησιμοποιούσαν ακριβώς τη σημερινή τεχνική.
Υπήρχαν πολλές διαφορετικές παραδόσεις ανακλαστικών και σκοτεινών επιφανειών.

Ο οψιδιανός

Ο οψιδιανός είναι ηφαιστειακό γυαλί.
Όταν κοπεί και γυαλιστεί κατάλληλα μπορεί να αποκτήσει σχεδόν καθρεφτική επιφάνεια.
Στη Μεσοαμερική οι καθρέφτες είχαν ιδιαίτερη τελετουργική σημασία και αρχαιολογική έρευνα έχει συνδέσει ορισμένους καθρέφτες των Maya με μαντική και τελετουργική δραστηριότητα. Σύγχρονη αρχαιολογική μελέτη υποστηρίζει ότι παραστάσεις και ταφικά ευρήματα δείχνουν χρήση καθρεφτών σε πρακτικές που οι ερευνητές περιγράφουν ως scrying ή conjuring.
Αυτό είναι σημαντικό επειδή μας δείχνει ότι η σύνδεση της αντανάκλασης με την υπερφυσική ή μαντική γνώση δεν περιοριζόταν στην Ευρώπη.
Δεν πρέπει όμως να ενώσουμε όλες αυτές τις παραδόσεις σε μία δήθεν παγκόσμια μυστική θρησκεία.
Κάθε πολιτισμός είχε το δικό του πλαίσιο, τις δικές του θεότητες και τις δικές του αντιλήψεις.

Το νερό ως φυσικός καθρέφτης

Πριν υπάρξουν οι σύγχρονοι καθρέφτες, το νερό αποτελούσε μία από τις πιο φυσικές ανακλαστικές επιφάνειες.
Μία ήρεμη λίμνη μπορεί να αντικατοπτρίζει τον ουρανό.
Ένα μπολ με νερό μπορεί να αντανακλά το πρόσωπο.
Ένα μικρό κύμα όμως αρκεί για να παραμορφώσει ολόκληρη την εικόνα.
Ακριβώς αυτή η μετάβαση μεταξύ καθαρής και παραμορφωμένης εικόνας έκανε το νερό ιδιαίτερα κατάλληλο για συμβολική ερμηνεία.
Στο water scrying ο παρατηρητής μπορεί να επικεντρώνεται στην επιφάνεια του νερού και να ερμηνεύει σκιές, αντανακλάσεις ή σχήματα.
Δεν πρέπει να θεωρούμε κάθε τέτοια πρακτική ίδια με κάθε μορφή αρχαίας υδρομαντείας.
Το «νερό ως μαντικό μέσο» είναι μια μεγάλη κατηγορία μέσα στην οποία υπήρχαν διαφορετικές τελετουργικές παραδόσεις.

Ο κρύσταλλος

Η εικόνα μιας μάγισσας ή ενός μάντη μπροστά σε κρυστάλλινη σφαίρα έγινε αργότερα ένα από τα δημοφιλέστερα σύμβολα της μαντείας.
Η πραγματική ιστορία όμως είναι βαθύτερη.
Μελέτες της ευρωπαϊκής τέχνης και της ιστορίας της μαγείας καταγράφουν τελετουργίες crystal gazing και χρήση διαφανών ή ανακλαστικών αντικειμένων ως μαντικών μέσων.
Η σφαίρα δεν χρειάζεται να λειτουργεί σαν «μαγική τηλεόραση».
Η διαφάνεια, οι αντανακλάσεις, οι μικρές ατέλειες, το φως και οι σκιές μέσα στον κρύσταλλο δημιουργούν σύνθετα οπτικά μοτίβα.
Ο παρατηρητής μπορεί να τους αποδώσει συμβολικό περιεχόμενο.

John Dee και Edward Kelley

Ένα από τα γνωστότερα κεφάλαια της δυτικής ιστορίας του scrying αφορά τον John Dee, λόγιο, μαθηματικό, αστρολόγο και αποκρυφιστή της ελισαβετιανής Αγγλίας.
Ο Dee ενδιαφερόταν έντονα για την απόκτηση γνώσης μέσω αυτού που θεωρούσε επικοινωνία με αγγελικές οντότητες.
Οι πηγές περιγράφουν ότι χρησιμοποίησε μεσολαβητές ή «scryers», επειδή θεωρούσε ότι ο ίδιος δεν μπορούσε να επιτύχει εύκολα αυτή την επικοινωνία.
Ο γνωστότερος ήταν ο Edward Kelley.
Σε ιστορικές περιγραφές της πρακτικής τους εμφανίζονται κρύσταλλοι και ανακλαστικά αντικείμενα. Μελέτη του Cambridge για τον πρώιμο νεότερο εσωτερισμό περιγράφει τον scryer να κοιτάζει σε γυαλισμένο καθρέφτη οψιδιανού ή κρυστάλλινη σφαίρα με στόχο την υποτιθέμενη θέαση και ακρόαση αγγελικών οντοτήτων.

Οι «shew stones»

Στην αγγλική αποκρυφιστική ιστορία συναντάμε επίσης τον όρο shew stone ή show stone.
Πρόκειται για αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν ως μέσα θέασης.
Το British Museum διαθέτει όχι μόνο τον οψιδιανό καθρέφτη που συνδέθηκε με τον Dee αλλά και τελετουργικούς κέρινους δίσκους χαραγμένους με μαγικές μορφές και ονόματα.
Σύμφωνα με το ίδιο το μουσείο, οι δίσκοι χρησιμοποιούνταν από τον Dee όταν συμβουλευόταν «shew stones» ή μαγικό καθρέφτη.
Αυτό μας αποκαλύπτει κάτι πολύ σημαντικό.
Στην αναγεννησιακή και πρώιμη νεότερη τελετουργική μαγεία το scrying μπορούσε να αποτελεί μόνο ένα μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης τελετουργικής δομής.
Δεν υπήρχε απλώς ένας άνθρωπος που κοιτούσε έναν κρύσταλλο.
Μπορούσαν να υπάρχουν τραπέζια, σύμβολα, ονόματα, προσευχές, αστρολογικές ιδέες και πολύπλοκες κοσμολογικές αντιλήψεις.

Το scrying για την ανακάλυψη κρυμμένων πραγμάτων

Το scrying δεν χρησιμοποιήθηκε ιστορικά μόνο για την πρόβλεψη του μέλλοντος.
Στην Αγγλία του ύστερου Μεσαίωνα και της πρώιμης νεότερης εποχής υπάρχουν καταγραφές χρήσης καθρέφτη ή «glass» για την ανακάλυψη κλεφτών, την αναζήτηση της τοποθεσίας κάποιου ανθρώπου και την πρόβλεψη γεγονότων.
Αυτό αλλάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κατανοούμε τη μαντεία.
Ο σκοπός δεν ήταν πάντοτε:
«Τι θα γίνει αύριο;»
Μπορούσε να είναι:
«Ποιος έκλεψε το αντικείμενο;»
«Πού βρίσκεται ο χαμένος άνθρωπος;»
«Τι συμβαίνει σε έναν μακρινό τόπο;»
«Ποια δύναμη κρύβεται πίσω από αυτό το γεγονός;»
Έτσι το scrying συνδέθηκε όχι μόνο με την πρόγνωση αλλά και με την ιδέα της αποκάλυψης κρυμμένης γνώσης.

Η απαγορευμένη όραση

Εδώ πλησιάζουμε περισσότερο στην έννοια της «απαγορευμένης γνώσης».
Εάν ένας άνθρωπος πίστευε ότι μπορούσε μέσω ενός αντικειμένου να αποκτήσει πληροφορίες από πνευματικές οντότητες, τότε δεν επρόκειτο απλώς για πρόβλεψη.
Επρόκειτο για την προσπάθεια πρόσβασης σε μια υποτιθέμενη πηγή γνώσης έξω από τα συνηθισμένα ανθρώπινα μέσα.
Σε ορισμένα θρησκευτικά και κοινωνικά περιβάλλοντα αυτό μπορούσε να αντιμετωπιστεί με μεγάλη καχυποψία.
Η γραμμή μεταξύ μαντικής, τελετουργικής μαγείας και απαγορευμένης επικοινωνίας με πνεύματα μπορούσε να γίνει εξαιρετικά λεπτή.

Τι μπορεί να εμφανιστεί σε μια επιφάνεια

Οι αποκρυφιστικές παραδόσεις δημιούργησαν ολόκληρη συμβολική γλώσσα γύρω από αυτά που θεωρούνταν «οράματα».
Ένα χρώμα μπορεί να αποκτήσει σημασία.
Ένα πρόσωπο μπορεί να θεωρηθεί μορφή.
Ένα ζώο μπορεί να ερμηνευτεί ως σύμβολο.
Μία πόρτα μπορεί να συμβολίζει μετάβαση.
Ένα μονοπάτι μπορεί να θεωρηθεί επιλογή.
Το φεγγάρι μπορεί να συνδεθεί με αλλαγή, κύκλο ή διαίσθηση.
Το νερό μπορεί να συνδεθεί με συναίσθημα ή ασυνείδητο.
Όμως δεν υπάρχει μία παγκόσμια και ιστορικά ενιαία «γλώσσα των εικόνων».
Η ερμηνεία εξαρτάται από την παράδοση, την εποχή και τον ίδιο τον ασκούμενο.
Αυτό είναι σημαντικό γιατί πολλά σύγχρονα βιβλία παρουσιάζουν καταλόγους του τύπου «αν δεις λύκο σημαίνει αυτό».
Τέτοιοι κατάλογοι δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αιώνιοι και παγκόσμιοι νόμοι.

Η περιφερειακή όραση

Υπάρχει και ένας καθαρά φυσιολογικός λόγος για τον οποίο η παρατεταμένη θέαση μιας ασαφούς επιφάνειας μπορεί να δημιουργήσει παράξενες εντυπώσεις.
Η ανθρώπινη όραση δεν είναι στατική.
Τα μάτια πραγματοποιούν συνεχώς μικρές κινήσεις.
Ο εγκέφαλος διορθώνει την εικόνα που λαμβάνει.
Σε χαμηλό φωτισμό η αντίληψη των λεπτομερειών γίνεται χειρότερη.
Οι σκιές γίνονται πιο δύσκολο να ερμηνευτούν.
Αυτό μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση ότι κάτι εμφανίζεται ή κινείται.

Παρειδωλία και scrying

Η παρειδωλία είναι ιδιαίτερα σημαντική εδώ.
Ο εγκέφαλος αναζητά πρόσωπα και γνωστά σχήματα ακόμη και μέσα στο χάος.
Ένα τυχαίο σχέδιο καπνού μπορεί να μοιάζει με δράκο.
Μια σκιά στον καθρέφτη μπορεί να μοιάζει με ανθρώπινη μορφή.
Μια αντανάκλαση πάνω στο νερό μπορεί να μοιάζει με μάτι.
Η εμπειρία μπορεί να είναι εντυπωσιακή για τον παρατηρητή χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι υπάρχει εξωτερική υπερφυσική πηγή.
Γι' αυτό η σοβαρή μελέτη της μαντικής πρέπει να εξετάζει ταυτόχρονα την ιστορία της πίστης και τη λειτουργία της ανθρώπινης αντίληψης.

Η προσδοκία επηρεάζει αυτό που βλέπουμε

Φαντάσου δύο ανθρώπους να κοιτάζουν τον ίδιο σκοτεινό καθρέφτη.
Στον πρώτο λένε:
«Αυτός είναι ένας συνηθισμένος καθρέφτης».
Στον δεύτερο λένε:
«Αυτός ο καθρέφτης χρησιμοποιήθηκε πριν από εκατοντάδες χρόνια για επικοινωνία με πνεύματα».
Οι δύο άνθρωποι μπορεί να πλησιάσουν ακριβώς το ίδιο αντικείμενο με εντελώς διαφορετικές προσδοκίες.
Ο δεύτερος πιθανόν να αναζητεί περισσότερο παράξενες εικόνες.
Αυτό ονομάζεται επίδραση της προσδοκίας.
Δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος λέει ψέματα.
Σημαίνει ότι η αντίληψη δεν λειτουργεί σαν ουδέτερη φωτογραφική μηχανή.
Ο εγκέφαλος ερμηνεύει συνεχώς αυτά που βλέπει.

Εσωτερικές και εξωτερικές εικόνες

Στο scrying είναι χρήσιμο να κάνουμε μια ακόμη διάκριση.
Υπάρχει η εξωτερική εικόνα και η εσωτερική εικόνα.
Εξωτερική εικόνα είναι κάτι που ο άνθρωπος πιστεύει ότι βλέπει πάνω ή μέσα στην επιφάνεια.
Εσωτερική εικόνα είναι μια νοητική εικόνα που εμφανίζεται στη φαντασία.
Στις περιγραφές αποκρυφιστικών εμπειριών τα δύο μπορεί να αναμειχθούν.
Ο ασκούμενος μπορεί στην αρχή να βλέπει ένα ασαφές σχήμα στον καθρέφτη και στη συνέχεια να σχηματίζεται στο μυαλό του μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα.
Γι' αυτό δύο άνθρωποι μπορούν να κοιτάζουν την ίδια επιφάνεια και να περιγράφουν εντελώς διαφορετικά πράγματα.

Scrying και κατάσταση συγκέντρωσης

Η παρατεταμένη παρατήρηση ενός απλού αντικειμένου περιορίζει τα εξωτερικά ερεθίσματα.
Ο άνθρωπος σταματά να μετακινεί συνεχώς την προσοχή του.
Ο νους μπορεί να γίνει πιο απορροφημένος στην εμπειρία.
Στην αποκρυφιστική γλώσσα αυτή η κατάσταση μπορεί να περιγραφεί ως «άνοιγμα της εσωτερικής όρασης».
Σε ψυχολογικούς όρους μπορούμε να μιλήσουμε πιο προσεκτικά για έντονη συγκέντρωση, προσδοκία, φαντασία και μεταβολή της προσοχής.
Οι δύο περιγραφές προέρχονται από διαφορετικά συστήματα ερμηνείας και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ισοδύναμες επιστημονικές εξηγήσεις.

Είναι κάθε όραμα προφητεία;

Όχι.
Ακόμη και μέσα σε αποκρυφιστικές παραδόσεις, μία εικόνα μπορεί να θεωρηθεί συμβολική και όχι κυριολεκτική.
Αν κάποιος δει νοητικά ένα πλοίο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα εμφανιστεί πραγματικό πλοίο.
Μπορεί να το ερμηνεύσει ως ταξίδι.
Αν δει μια κλειστή πόρτα μπορεί να τη θεωρήσει σύμβολο εμποδίου.
Εδώ όμως παρουσιάζεται ένα μεγάλο πρόβλημα.
Όσο πιο ελεύθερη είναι η συμβολική ερμηνεία τόσο πιο εύκολο είναι να προσαρμοστεί εκ των υστέρων σε οποιοδήποτε γεγονός.
Για αυτό χρειάζεται προσοχή όταν κάποιος ισχυρίζεται ότι μια μαντική εικόνα «προέβλεψε» κάτι.

Το ημερολόγιο του scryer

Στις ιστορικές μελέτες τα γραπτά αρχεία έχουν τεράστια σημασία.
Αν κάποιος καταγράφει την εμπειρία του πριν συμβεί το γεγονός που θεωρεί ότι προβλέφθηκε, μπορούμε τουλάχιστον να εξετάσουμε τι ακριβώς είχε γράψει.
Αν όμως η ιστορία καταγράφεται μετά το γεγονός, η ανθρώπινη μνήμη μπορεί να έχει αλλάξει τις λεπτομέρειες.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που τα ημερολόγια αποκρυφιστών όπως ο John Dee είναι τόσο ενδιαφέροντα για τους ιστορικούς.
Δεν αποδεικνύουν ότι οι αγγελικές επικοινωνίες ήταν αντικειμενικά πραγματικές.
Μας δείχνουν όμως με μεγάλη λεπτομέρεια τι πίστευαν ότι έκαναν οι άνθρωποι που συμμετείχαν σε αυτές.

Scrying και σύγχρονη Wicca

Το scrying χρησιμοποιείται σήμερα από ορισμένους Wiccans και από ανθρώπους που ακολουθούν άλλες μορφές σύγχρονης witchcraft.
Ωστόσο το scrying δεν δημιουργήθηκε από τη Wicca.
Οι ιστορικές μορφές crystal gazing, κατοπτρομαντείας και άλλων τεχνικών θέασης προηγούνται της εμφάνισης της σύγχρονης Wicca.
Όταν λοιπόν ένας σημερινός practitioner χρησιμοποιεί έναν μαύρο καθρέφτη μέσα σε Wiccan ή εκλεκτικό τελετουργικό πλαίσιο, πρόκειται για σύγχρονη ενσωμάτωση μιας πολύ παλαιότερης οικογένειας πρακτικών.

Οι τρεις τρόποι μελέτης

Για να κατανοήσουμε πραγματικά το scrying θα το εξετάζουμε μέσα από τρία διαφορετικά επίπεδα.
Πρώτο επίπεδο: Ιστορία.
Τι γνωρίζουμε ότι έκαναν πραγματικοί άνθρωποι μέσα από κείμενα, αντικείμενα και αρχαιολογικά στοιχεία;
Δεύτερο επίπεδο: Παράδοση.
Τι πίστευαν οι practitioners ότι συνέβαινε;
Τρίτο επίπεδο: Ψυχολογία και αντίληψη.
Τι γνωρίζουμε για τον τρόπο με τον οποίο ο ανθρώπινος εγκέφαλος δημιουργεί και ερμηνεύει εικόνες;
Αυτός ο τριπλός διαχωρισμός θα μας προστατεύει από δύο λάθη.
Το πρώτο είναι να απορρίπτουμε ολόκληρη την ιστορία της μαντικής επειδή δεν δεχόμαστε τις υπερφυσικές ερμηνείες.
Το δεύτερο είναι να παρουσιάζουμε κάθε παλιά αποκρυφιστική πεποίθηση ως αποδεδειγμένο γεγονός.

Η σκοτεινή επιφάνεια

Τώρα μπορούμε να καταλάβουμε γιατί η σκοτεινή επιφάνεια εμφανίζεται τόσο συχνά στην ιστορία αυτών των πρακτικών.
Όσο λιγότερες καθαρές λεπτομέρειες προσφέρει μια επιφάνεια τόσο περισσότερο χώρο αφήνει στον νου να οργανώσει το ασαφές.
Ο μαύρος καθρέφτης.
Ο σκοτεινός οψιδιανός.
Το νυχτερινό νερό.
Ο βαθύς κρύσταλλος.
Όλα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό.
Δεν παρουσιάζουν μια απολύτως καθαρή εικόνα.
Βρίσκονται ανάμεσα στο ορατό και στο ασαφές.
Και ακριβώς εκεί, μέσα στην αβεβαιότητα, δημιουργήθηκε η ιδέα ότι μπορεί να εμφανιστεί κάτι κρυμμένο.

Το όριο της γνώσης

Το scrying βρίσκεται σε ένα ενδιαφέρον σημείο μεταξύ ιστορίας, θρησκείας, μαγείας, λαογραφίας και ψυχολογίας.
Μπορούμε να αποδείξουμε ότι άνθρωποι χρησιμοποίησαν καθρέφτες, κρυστάλλους και άλλα αντικείμενα σε μαντικά ή τελετουργικά πλαίσια. Διαθέτουμε αντικείμενα σε μουσεία και ιστορικές πηγές που καταγράφουν τέτοιες χρήσεις.
Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να αποδείξουμε ότι οι επιφάνειες αυτές αποκάλυπταν αντικειμενικά το μέλλον ή υπερφυσικές οντότητες.
Η διάκριση αυτή θα είναι θεμελιώδης σε ολόκληρο το βιβλίο.
Η πραγματική γοητεία του scrying δεν βρίσκεται μόνο στην ερώτηση «λειτουργεί;».
Βρίσκεται και σε κάτι βαθύτερο.
Για αιώνες οι άνθρωποι κοίταζαν μέσα στο νερό, στον κρύσταλλο και στον καθρέφτη προσπαθώντας να δουν πέρα από αυτό που μπορούσαν κανονικά να γνωρίζουν.
Ο καθρέφτης έγινε σύνορο.
Το νερό έγινε οθόνη.
Ο κρύσταλλος έγινε παράθυρο.
Και πίσω από όλα αυτά υπήρχε η ίδια ανθρώπινη επιθυμία:
να αποκαλυφθεί το κρυμμένο.
Στο επόμενο κεφάλαιο θα μπούμε αποκλειστικά στον κόσμο της κατοπτρομαντείας, της μαντείας μέσω καθρέφτη: από τις παλαιότερες ιστορικές αναφορές και τους μαγικούς καθρέφτες μέχρι τον οψιδιανό, τον μαύρο καθρέφτη και τις παράξενες οπτικές εμπειρίες που μπορεί να δημιουργήσει η παρατεταμένη θέαση μιας αντανάκλασης.