Κεφάλαιο 5 — Ο Μαύρος Καθρέφτης: Οψιδιανός, Scrying και η Σκοτεινή Αντανάκλαση

 

Ο μαύρος καθρέφτης ή black scrying mirror είναι μία σκοτεινή ανακλαστική επιφάνεια που χρησιμοποιείται στη νεότερη αποκρυφιστική πρακτική για scrying, δηλαδή για παρατεταμένη παρατήρηση με σκοπό την εμφάνιση συμβολικών εικόνων, μορφών ή εσωτερικών εντυπώσεων. Η βασική ιδέα είναι διαφορετική από τη χρήση ενός συνηθισμένου καθρέφτη. Ο συνηθισμένος καθρέφτης προσπαθεί να μας δείξει όσο το δυνατόν καθαρότερα. Ο μαύρος καθρέφτης κάνει σχεδόν το αντίθετο. Μειώνει τις λεπτομέρειες και αφήνει την αντανάκλαση σκοτεινή και ασαφή.

Αυτή η ασάφεια είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία ολόκληρης της πρακτικής. Όταν το ανθρώπινο μάτι δεν λαμβάνει καθαρή οπτική πληροφορία, ο εγκέφαλος προσπαθεί να συμπληρώσει αυτό που λείπει. Σκιές μπορούν να μοιάσουν με πρόσωπα. Μικρές αντανακλάσεις μπορούν να φαίνονται σαν κινούμενα φώτα. Το περίγραμμα του ίδιου μας του προσώπου μπορεί να αλλάξει. Σε αποκρυφιστική γλώσσα αυτές οι αλλαγές μπορεί να θεωρηθούν «οράματα». Η ψυχολογία όμως μας δείχνει ότι η παρατεταμένη παρατήρηση προσώπου ή αντανάκλασης σε χαμηλό φωτισμό μπορεί πράγματι να δημιουργήσει έντονες αντιληπτικές ψευδαισθήσεις. (PubMed)

Ο μαύρος καθρέφτης δεν έχει μία μοναδική προέλευση

Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή, επειδή στο διαδίκτυο κυκλοφορούν πολλές ιστορίες που παρουσιάζουν τον «μαύρο καθρέφτη» σαν ένα συγκεκριμένο τελετουργικό αντικείμενο που χρησιμοποιούνταν με τον ίδιο τρόπο επί χιλιάδες χρόνια.

Η πραγματική ιστορία είναι πιο σύνθετη.

Σκοτεινές ανακλαστικές επιφάνειες εμφανίστηκαν σε διαφορετικούς πολιτισμούς και σε διαφορετικά τελετουργικά περιβάλλοντα. Οι οψιδιανοί καθρέφτες της Μεσοαμερικής, οι ευρωπαϊκές πρακτικές crystal gazing, οι μαγικοί καθρέφτες της πρώιμης νεότερης Ευρώπης και οι σημερινοί black scrying mirrors δεν πρέπει να θεωρούνται ένα ενιαίο αδιάσπαστο σύστημα.

Ο σύγχρονος μαύρος καθρέφτης είναι περισσότερο αποτέλεσμα της συνάντησης πολλών διαφορετικών αποκρυφιστικών ιδεών.

Ο οψιδιανός ως φυσικός μαύρος καθρέφτης

Ο οψιδιανός είναι φυσικό ηφαιστειακό γυαλί.

Δημιουργείται όταν η πλούσια σε πυρίτιο λάβα ψύχεται τόσο γρήγορα ώστε δεν προλαβαίνουν να σχηματιστούν μεγάλοι κρύσταλλοι.

Όταν ένα κατάλληλο κομμάτι οψιδιανού λειανθεί και γυαλιστεί εξαιρετικά καλά, μπορεί να δημιουργήσει πολύ σκοτεινή αλλά εντυπωσιακά ανακλαστική επιφάνεια.

Έτσι παράγεται κάτι που μοιάζει σχεδόν με μαύρο γυαλί.

Η εικόνα δεν εμφανίζεται τόσο λαμπερή όσο σε έναν σύγχρονο καθρέφτη.

Μοιάζει βαθύτερη.

Σκοτεινότερη.

Και ακριβώς αυτή η ποιότητα πιθανότατα συνέβαλε στη συμβολική δύναμη των οψιδιανών καθρεφτών.

Ο πραγματικός καθρέφτης του John Dee

Το διασημότερο ιστορικό αντικείμενο που σήμερα συνδέουμε με την ιδέα του μαύρου μαγικού καθρέφτη είναι ο οψιδιανός καθρέφτης που συνδέεται με τον John Dee.

Το British Museum τον καταγράφει ως Dr Dee's Magical Mirror ή Magical Speculum.

Ο καθρέφτης έχει διάμετρο περίπου 18,4 εκατοστά και κατασκευάστηκε στο Μεξικό. Η επιστημονική ανάλυση του υλικού έδειξε ότι ο οψιδιανός του προέρχεται από την περιοχή Pachuca του σημερινού Μεξικού. (Βρετανικό Μουσείο)

Αυτό ήταν σημαντική ανακάλυψη.

Για χρόνια υπήρχαν ερωτήματα σχετικά με την πραγματική καταγωγή του αντικειμένου.

Η γεωχημική ανάλυση έδειξε ότι δεν πρόκειται απλώς για ευρωπαϊκό αντικείμενο που κατασκευάστηκε ώστε να μοιάζει εξωτικό.

Το υλικό του είναι πράγματι μεξικανικό. (Cambridge University Press)

Από το Μεξικό στην Αγγλία

Η ιστορία του καθρέφτη είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επειδή άλλαξε εντελώς νόημα καθώς ταξίδευε από έναν πολιτισμό σε άλλον.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι ο συγκεκριμένος καθρέφτης ήταν αντικείμενο Αζτεκικής προέλευσης και ότι μεταφέρθηκε στην Ευρώπη μετά την ισπανική κατάκτηση του Μεξικού. Το British Museum τον χρονολογεί περίπου μεταξύ του 14ου και του 16ου αιώνα. (Βρετανικό Μουσείο)

Κάποια στιγμή κατέληξε στην κατοχή του John Dee.

Ο Dee όμως δεν γνώριζε απαραίτητα ολόκληρο το αρχικό θρησκευτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο είχε κατασκευαστεί.

Τον ενσωμάτωσε στη δική του ευρωπαϊκή αναζήτηση αποκρυφιστικής και αγγελικής γνώσης.

Έτσι το ίδιο αντικείμενο απέκτησε διαφορετική σημασία.

Στο Μεξικό είχε μία ιστορία.

Στην ελισαβετιανή Αγγλία απέκτησε μία νέα.

Στους επόμενους αιώνες απέκτησε ακόμη περισσότερους θρύλους.

Ο Tezcatlipoca — «Καπνισμένος Καθρέφτης»

Εδώ εμφανίζεται μια από τις πιο συναρπαστικές συνδέσεις.

Στη θρησκεία των Αζτέκων υπήρχε η σημαντική θεότητα Tezcatlipoca.

Το όνομά της μεταφράζεται συνήθως ως «Smoking Mirror», δηλαδή «Καπνισμένος Καθρέφτης».

Το British Museum τον περιγράφει ως μία από τις κυριότερες θεότητες του αζτεκικού πανθέου, συνδεδεμένη μεταξύ άλλων με δημιουργία, πόλεμο, σύγκρουση, εξουσία και μάγους. (Βρετανικό Μουσείο)

Η σχέση του Tezcatlipoca με καθρέφτες και σκοτεινές ανακλαστικές επιφάνειες αποτελεί σημαντικό μέρος της μεσοαμερικανικής συμβολικής παράδοσης.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε οψιδιανός καθρέφτης ήταν απαραίτητα αντικείμενο αποκλειστικά αφιερωμένο στον Tezcatlipoca.

Η αρχαιολογική ερμηνεία χρειάζεται πάντα συγκεκριμένα στοιχεία.

Ο καθρέφτης πριν από τον John Dee

Η έρευνα του 2021 στο περιοδικό Antiquity εξέτασε όχι μόνο τον καθρέφτη που συνδέεται με τον Dee αλλά και άλλους οψιδιανούς καθρέφτες του British Museum.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν γεωχημική ανάλυση για να προσδιορίσουν την προέλευση του οψιδιανού.

Ο καθρέφτης του Dee ταιριάζει πολύ καλά με οψιδιανό από την Pachuca, μια σημαντική πηγή οψιδιανού μέσα στην περιοχή της αζτεκικής επιρροής. (Cambridge University Press)

Η μελέτη είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή μας υπενθυμίζει ότι το αντικείμενο είχε μεγάλη ιστορία πριν γίνει «ο μαγικός καθρέφτης του John Dee».

Δεν πρέπει επομένως να τον παρουσιάζουμε μόνο σαν ευρωπαϊκό αποκρυφιστικό αντικείμενο.

Είναι επίσης μεσοαμερικανικό τεχνούργημα που αργότερα επαναχρησιμοποιήθηκε σε εντελώς διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον.

Γιατί εντυπωσίασε τόσο πολύ έναν Ευρωπαίο αποκρυφιστή;

Φαντάσου έναν Ευρωπαίο του 16ου αιώνα να βλέπει έναν μεγάλο, τέλεια γυαλισμένο μαύρο οψιδιανό δίσκο.

Δεν μοιάζει με τους συνηθισμένους μεταλλικούς ή γυάλινους καθρέφτες.

Είναι σκοτεινός.

Γυαλίζει.

Αντανακλά.

Αλλά δεν επιστρέφει το είδωλο με τον γνώριμο τρόπο.

Ο οψιδιανός ήταν επίσης εξωτικό υλικό που είχε φτάσει από τον πρόσφατα κατακτημένο Νέο Κόσμο.

Για έναν άνθρωπο ήδη βαθιά ενδιαφερόμενο για μαγεία, αγγέλους, αλχημεία και κρυμμένη γνώση, ένα τέτοιο αντικείμενο θα μπορούσε εύκολα να αποκτήσει τεράστια αποκρυφιστική αξία.

Ο John Dee και η αναζήτηση της τέλειας γνώσης

Ο Dee δεν ενδιαφερόταν μόνο για πρόβλεψη.

Αυτό είναι ουσιαστικό για να καταλάβουμε τη χρήση τέτοιων αντικειμένων.

Η φιλοδοξία του ήταν να αποκτήσει γνώση που θεωρούσε ανώτερη από την ανθρώπινη.

Στις λεγόμενες πνευματικές συνεδρίες του χρησιμοποιούνταν «shew stones», κρύσταλλοι ή άλλα αντικείμενα θέασης.

Το British Museum διαθέτει επίσης κέρινους δίσκους χαραγμένους με μαγικά ονόματα και γεωμετρικά σχέδια που συνδέονται με τον Dee και αναφέρεται ότι χρησιμοποιούνταν όταν συμβουλευόταν shew stones ή μαγικό καθρέφτη. (Βρετανικό Μουσείο)

Αυτό δείχνει ότι ο καθρέφτης δεν λειτουργούσε απομονωμένα.

Ήταν μέρος ενός σύνθετου τελετουργικού συστήματος.

Ο «Holy Table»

Οι κέρινοι δίσκοι που έχουν σωθεί είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντες.

Ένας μεγάλος δίσκος φέρει χαραγμένα μαγικά ονόματα και σχήματα.

Μικρότεροι δίσκοι χρησιμοποιούνταν κάτω από τα πόδια ενός ειδικού τελετουργικού τραπεζιού.

Το British Museum σημειώνει ότι οι δίσκοι μοιάζουν πολύ με «σφραγίδες» τις οδηγίες για τις οποίες ο Dee κατέγραψε ότι έλαβε κατά τις πνευματικές του συνεδρίες το 1582. (Βρετανικό Μουσείο)

Έτσι η εικόνα που πρέπει να έχουμε δεν είναι:

ένας μάγος μόνος του που απλώς κοιτάζει έναν μαύρο καθρέφτη.

Είναι ένα ολόκληρο τελετουργικό περιβάλλον.

Καθρέφτης.

Πέτρα θέασης.

Τραπέζι.

Σφραγίδες.

Προσευχές.

Σύμβολα.

Καταγεγραμμένες ερωτήσεις.

Και ένας scryer που προσπαθούσε να περιγράψει αυτό που θεωρούσε ότι έβλεπε.

Ήταν ο Dee αυτός που έβλεπε;

Όχι πάντοτε.

Ο Dee χρησιμοποιούσε συχνά άλλους ανθρώπους ως scryers.

Ο γνωστότερος ήταν ο Edward Kelley.

Ο Kelley περιέγραφε αυτά που πίστευε ότι εμφανίζονταν μέσα στην επιφάνεια θέασης και ο Dee τα κατέγραφε.

Αυτή είναι σημαντική λεπτομέρεια.

Ο Dee μπορούσε να είναι ο ερωτών, ο θεολόγος και ο καταγραφέας.

Ο Kelley λειτουργούσε ως ο «βλέπων».

Έτσι δημιουργήθηκε ένα περίπλοκο σύστημα στο οποίο δύο άνθρωποι μπορούσαν να ενισχύουν ο ένας την προσδοκία του άλλου.

Γιατί ένας μαύρος καθρέφτης φαίνεται «βαθύς»;

Η φυσική εξήγηση είναι εντυπωσιακή.

Σε μια μαύρη γυαλιστερή επιφάνεια το μεγαλύτερο μέρος της εικόνας παραμένει σκοτεινό.

Μόνο ορισμένα φωτεινότερα σημεία του περιβάλλοντος αντανακλώνται καθαρά.

Ο εγκέφαλος δεν έχει αρκετές πληροφορίες ώστε να προσδιορίσει εύκολα την πραγματική απόσταση των σχημάτων.

Έτσι η επίπεδη επιφάνεια μπορεί να δώσει την υποκειμενική αίσθηση ότι υπάρχει «βάθος» πίσω της.

Δεν ανοίγει πραγματικά χώρος μέσα στο γυαλί.

Η αντίληψή μας όμως μπορεί να το κάνει να φαίνεται έτσι.

Από εδώ πιθανότατα ενισχύθηκε και η μεταφορά του καθρέφτη ως «παραθύρου».

Το πρόσωπο που αλλάζει

Ένα από τα πιο παράξενα αποτελέσματα της παρατεταμένης παρατήρησης καθρέφτη είναι ότι το πρόσωπο μπορεί πραγματικά να φαίνεται ότι μεταμορφώνεται.

Στα πειράματα του Giovanni Caputo, άνθρωποι κοιτούσαν το είδωλό τους σε καθρέφτη υπό πολύ χαμηλό φωτισμό.

Μετά από περίπου ένα λεπτό μπορούσαν να αρχίσουν να αναφέρουν παράξενες αλλαγές.

Ορισμένοι έβλεπαν άγνωστα πρόσωπα.

Άλλοι ανθρώπους που γνώριζαν.

Άλλοι νεκρούς συγγενείς.

Άλλοι ζώα ή τερατώδεις μορφές. (PubMed)

Μεταγενέστερη συστηματική ανασκόπηση επιβεβαιώνει ότι οι λεγόμενες strange-face illusions μπορούν να εμφανιστούν κατά την παρατήρηση προσώπου σε καθρέφτη ή άλλου προσώπου σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού, αν και η συχνότητα των αναφορών επηρεάζεται σημαντικά από την ποιότητα και τον σχεδιασμό των πειραμάτων. (PubMed)

Πώς μια ψευδαίσθηση μπορεί να γίνει «πνεύμα»

Αυτό μας δίνει ένα πολύ ενδιαφέρον υποθετικό μοντέλο για την ιστορική εμπειρία του scrying.

Φαντάσου έναν άνθρωπο που έχει ήδη πειστεί ότι ένας καθρέφτης χρησιμοποιείται για επικοινωνία με πνεύματα.

Βρίσκεται σε σκοτεινό χώρο.

Έχει προσευχηθεί.

Έχει εκτελέσει τελετουργία.

Περιμένει συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Κοιτάζει επίμονα τη σκοτεινή επιφάνεια.

Μετά από λίγο το πρόσωπό του αρχίζει αντιληπτικά να παραμορφώνεται.

Ξαφνικά βλέπει ένα διαφορετικό πρόσωπο.

Η εμπειρία είναι πραγματική ως αντίληψη.

Ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να προσποιείται.

Το κρίσιμο σημείο έρχεται στην ερμηνεία.

Ο σύγχρονος ψυχολόγος μπορεί να πει:

«Παρουσιάστηκε αντιληπτική ψευδαίσθηση».

Ο αποκρυφιστής μπορεί να πει:

«Εμφανίστηκε οντότητα».

Το ίδιο υποκειμενικό γεγονός αποκτά δύο εντελώς διαφορετικές εξηγήσεις.

Τα «σύννεφα» μέσα στον μαύρο καθρέφτη

Σε σύγχρονα εγχειρίδια scrying υπάρχει συχνά η περιγραφή ότι η επιφάνεια αρχίζει να μοιάζει σαν να γεμίζει ομίχλη ή σύννεφα.

Δεν είναι απαραίτητο να εμφανίζεται πραγματικός φυσικός καπνός.

Οι μικρές μεταβολές της εστίασης, οι αντανακλάσεις και η προσαρμογή των ματιών στο σκοτάδι μπορούν να δημιουργήσουν εντύπωση μεταβολής της επιφάνειας.

Από εκεί ο νους μπορεί να αρχίσει να αναζητά σχήματα.

Ένα πρόσωπο.

Ένα μάτι.

Ένα ζώο.

Ένα σπίτι.

Ένα δέντρο.

Ένα φως.

Αλλά δεν υπάρχει παγκόσμιος κώδικας που να αποδεικνύει ότι κάθε τέτοιο σχήμα έχει συγκεκριμένη αντικειμενική σημασία.

Η σύγχρονη πρακτική

Σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που χρησιμοποιούν black mirrors σε σύγχρονο occultism, eclectic witchcraft, ceremonial magic και άλλες προσωπικές πνευματικές πρακτικές.

Μερικοί τους χρησιμοποιούν για μαντεία.

Άλλοι για διαλογισμό.

Άλλοι για συμβολική εξερεύνηση του ασυνείδητου.

Άλλοι θεωρούν ότι επικοινωνούν με πνευματικές οντότητες.

Δεν υπάρχει όμως μία ενιαία διδασκαλία που να αντιπροσωπεύει όλους αυτούς τους ανθρώπους.

Και ιδιαίτερα δεν πρέπει να χαρακτηρίζουμε αυτόματα κάθε σύγχρονη χρήση μαύρου καθρέφτη ως «Wicca».

Η Wicca είναι συγκεκριμένη σύγχρονη θρησκευτική οικογένεια παραδόσεων.

Το mirror scrying είναι πολύ ευρύτερη πρακτική.

Ο σύγχρονος μαύρος καθρέφτης δεν χρειάζεται να είναι οψιδιανός

Στη σημερινή πρακτική χρησιμοποιούνται και τεχνητές μαύρες ανακλαστικές επιφάνειες.

Αυτό είναι σημαντικό γιατί πολλοί πιστεύουν ότι ο «αληθινός» μαύρος καθρέφτης πρέπει να είναι οψιδιανός.

Ιστορικά ο οψιδιανός έχει τεράστιο ενδιαφέρον.

Αλλά ως οπτικό εργαλείο scrying, το βασικό χαρακτηριστικό είναι η σκοτεινή και ελαφρώς ανακλαστική επιφάνεια.

Ο σύγχρονος practitioner μπορεί επομένως να χρησιμοποιεί κάτι τελείως διαφορετικό από τα μεσοαμερικανικά αντικείμενα.

Αυτό είναι άλλο ένα παράδειγμα του γιατί δεν πρέπει να μπερδεύουμε τη σύγχρονη πρακτική με την ιστορική καταγωγή.

Η ιδέα ότι ο καθρέφτης «φορτίζεται»

Σε σύγχρονες αποκρυφιστικές κοινότητες συναντάμε την πεποίθηση ότι ένας μαύρος καθρέφτης μπορεί να «φορτιστεί», να «καθαριστεί» ή να «αφιερωθεί».

Αυτές είναι θρησκευτικές ή μαγικές πεποιθήσεις.

Δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι το γυαλί ή ο οψιδιανός αποθηκεύει κάποια μετρήσιμη υπερφυσική ενέργεια από τελετουργίες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η τελετουργία δεν μπορεί να έχει ψυχολογική σημασία για εκείνον που την πραγματοποιεί.

Η αφιέρωση ενός αντικειμένου μπορεί να δημιουργήσει έντονη προσδοκία, συγκέντρωση και προσωπικό συμβολισμό.

Αλλά αυτό είναι διαφορετικό από τη φυσική αποθήκευση μιας άγνωστης μορφής ενέργειας.

Ο καθρέφτης ως «πύλη»

Η πιο γνωστή σύγχρονη ιστορία είναι ότι ένας μαύρος καθρέφτης μπορεί να ανοίξει πύλη.

Εδώ πρέπει να είμαστε απόλυτα σαφείς.

Δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι ένας καθρέφτης μπορεί να δημιουργήσει φυσική δίοδο προς άλλο κόσμο, διάσταση ή βασίλειο πνευμάτων.

Η ιδέα όμως είναι εξαιρετικά ισχυρή συμβολικά.

Όταν κοιτάζουμε έναν καθρέφτη φαίνεται σαν να υπάρχει χώρος πίσω από την επιφάνεια.

Ο μαύρος καθρέφτης κάνει αυτόν τον υποτιθέμενο χώρο σκοτεινότερο.

Ο εγκέφαλος δεν βλέπει καθαρά τα όριά του.

Έτσι η φαντασία μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την αίσθηση μιας εισόδου στο άγνωστο.

«Μην κοιτάξεις πίσω σου»

Οι ιστορίες τρόμου χρησιμοποιούν συχνά έναν συγκεκριμένο μηχανισμό.

Ο άνθρωπος κοιτάζει τον καθρέφτη.

Βλέπει μια μορφή πίσω του.

Γυρίζει.

Δεν υπάρχει τίποτα.

Ξανακοιτάζει.

Η μορφή βρίσκεται πιο κοντά.

Η ιδέα λειτουργεί τόσο καλά επειδή ο καθρέφτης μάς επιτρέπει να βλέπουμε χώρο που βρίσκεται έξω από το άμεσο οπτικό μας πεδίο.

Το μυαλό αντιλαμβάνεται ότι κάτι μπορεί θεωρητικά να βρίσκεται πίσω μας.

Αυτό δημιουργεί φυσική αίσθηση ευαλωτότητας.

Έτσι ο καθρέφτης έγινε ιδανικό αντικείμενο για ιστορίες τρόμου.

Οι «στοιχειωμένοι» μαύροι καθρέφτες

Στο διαδίκτυο πωλούνται ή παρουσιάζονται συχνά αντικείμενα ως «στοιχειωμένοι καθρέφτες».

Συνοδεύονται από ιστορίες.

Ένας προηγούμενος ιδιοκτήτης πέθανε.

Κάποιος είδε σκιά.

Κάποιος άκουσε φωνή.

Κάποιος είδε πρόσωπο.

Ιστορικά πρέπει να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί.

Μία δραματική ιστορία δεν αποτελεί απόδειξη υπερφυσικής ιδιότητας.

Και η ύπαρξη γνωστών φαινομένων mirror gazing μας δείχνει ότι παράξενες εικόνες μπορούν πραγματικά να προκύψουν χωρίς να υπάρχει κάποια εξωτερική οντότητα. (PubMed)

Η δύναμη της προσδοκίας

Η προσδοκία είναι καθοριστική.

Αν σου δώσω έναν μαύρο δίσκο και σου πω:

«Είναι γυαλισμένος οψιδιανός».

Θα τον κοιτάξεις σαν αντικείμενο.

Αν σου πω:

«Αυτός ο καθρέφτης χρησιμοποιήθηκε για να εμφανίζει πνεύματα».

Το σώμα και το μυαλό σου προετοιμάζονται διαφορετικά.

Αρχίζεις να εξετάζεις κάθε σκιά.

Κάθε αλλαγή.

Κάθε αντανάκλαση.

Κάθε μικρή κίνηση.

Η εμπειρία γίνεται περισσότερο φορτισμένη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος «φαντάζεται επίτηδες».

Σημαίνει ότι η προσδοκία επηρεάζει την προσοχή και την ερμηνεία.

Ο καθρέφτης και ο φόβος

Υπάρχει ακόμη ένας λόγος που χρειάζεται προσοχή με παρατεταμένο mirror gazing.

Οι παράξενες εικόνες μπορεί να είναι πραγματικά δυσάρεστες.

Σε πειραματικές συνθήκες άνθρωποι έχουν αναφέρει παραμορφωμένα πρόσωπα, τέρατα, νεκρούς ή την αίσθηση ότι κάποιος άλλος τους κοιτάζει μέσα από τον καθρέφτη. (PubMed)

Άρα ένας άνθρωπος που γνωρίζει ήδη ότι έχει έντονο άγχος από τέτοιες εμπειρίες δεν έχει κανέναν λόγο να πιέζει τον εαυτό του να συνεχίσει.

Το γεγονός ότι η εικόνα φαίνεται αληθινή δεν σημαίνει ότι είναι εξωτερική πραγματικότητα.

Μαύρος καθρέφτης και αυτογνωσία

Υπάρχει όμως και μια λιγότερο δραματική προσέγγιση.

Ο καθρέφτης μπορεί να αντιμετωπιστεί σαν επιφάνεια ελεύθερων συνειρμών.

Αν κάποιος βλέπει ένα ασαφές σχήμα και του θυμίζει δέντρο, μπορεί να αναρωτηθεί γιατί αυτό το σύμβολο εμφανίστηκε στη σκέψη του.

Αν του θυμίζει πόρτα, μπορεί να σκεφτεί τι σημαίνουν οι «πόρτες» στη ζωή του.

Σε αυτή την προσέγγιση ο καθρέφτης δεν θεωρείται μηχανή πρόβλεψης.

Λειτουργεί περισσότερο σαν εργαλείο φαντασίας και συμβολικής ενδοσκόπησης.

Αυτό έχει πολύ διαφορετική φιλοσοφία από την προσπάθεια επικοινωνίας με πνεύματα.

Ο μεγάλος ιστορικός μετασχηματισμός

Ο μαύρος καθρέφτης είναι τελικά ένα εκπληκτικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα αντικείμενο μπορεί να αλλάζει νόημα καθώς ταξιδεύει μέσα στους αιώνες.

Ένας οψιδιανός καθρέφτης κατασκευάζεται στο Μεξικό.

Μεταφέρεται στην Ευρώπη.

Συνδέεται με έναν ελισαβετιανό λόγιο και μάγο.

Μετατρέπεται σε αντικείμενο συλλογών.

Αργότερα παρουσιάζεται σε μουσεία.

Γίνεται σύμβολο αποκρυφισμού.

Εμφανίζεται σε βιβλία και ιστορίες τρόμου.

Και σήμερα η εικόνα του επανεμφανίζεται σε σύγχρονο witchcraft.

Η έρευνα του Antiquity τονίζει ακριβώς αυτή τη «βιογραφία» του αντικειμένου: καθώς ο καθρέφτης μετακινήθηκε μεταξύ πολιτισμών και συλλογών, απέκτησε συνεχώς καινούριες σημασίες. (Cambridge University Press)

Η σημαντικότερη διάκριση

Όταν λοιπόν ακούμε τη φράση «μαύρος μαγικός καθρέφτης», πρέπει να διαχωρίζουμε τουλάχιστον τέσσερα πράγματα.

Το πραγματικό αρχαιολογικό αντικείμενο.

Την ιστορική τελετουργική χρήση.

Τις αποκρυφιστικές πεποιθήσεις των ανθρώπων που το χρησιμοποιούσαν.

Και τις μεταγενέστερες ιστορίες που δημιουργήθηκαν γύρω του.

Αν τα ενώσουμε όλα μαζί, δημιουργούμε ωραίο μύθο αλλά κακή ιστορία.

Αν τα ξεχωρίσουμε, η πραγματική ιστορία γίνεται ακόμη πιο συναρπαστική.

Ο μαύρος καθρέφτης ως σύνορο

Το μεγαλύτερο μυστήριο του μαύρου καθρέφτη ίσως δεν βρίσκεται μέσα στον οψιδιανό.

Βρίσκεται ανάμεσα στον καθρέφτη και στον άνθρωπο που τον κοιτάζει.

Η επιφάνεια είναι πραγματική.

Η αντανάκλαση είναι πραγματική.

Η αλλαγή της αντίληψης μπορεί επίσης να είναι πραγματική.

Αλλά η σημασία που δίνουμε στην εικόνα είναι ένα άλλο επίπεδο.

Ο John Dee μπορούσε να βλέπει στο αντικείμενο έναν δρόμο προς αγγελική γνώση.

Ένας Μεσοαμερικανός τελετουργικός ειδικός μπορούσε να το εντάσσει σε ένα εντελώς διαφορετικό σύστημα συμβόλων.

Ένας σύγχρονος practitioner μπορεί να το χρησιμοποιεί για scrying.

Ένας ψυχολόγος μπορεί να το χρησιμοποιήσει για να μελετήσει την αντίληψη.

Και ένας συγγραφέας τρόμου μπορεί να το μετατρέψει σε πύλη προς έναν άλλο κόσμο.

Το αντικείμενο παραμένει ίδιο.